सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर आहे पर्याय 3.
मुख्य मुद्दे
• 1948 मध्ये, पंचायती राज अधिनियम, 1947 च्या तरतुदींनुसार पंचायती राज विभाग तयार करण्यात आला.
• ग्रामपंचायतीच्या कामकाजाचे नियमन आणि संनियंत्रण करण्याच्या जबाबदारीने पंचायती राज विभागाची स्थापना करण्यात आली.
• अधिनियमात असे नमूद केले आहे की ग्रामपंचायतीची
व्यवहारासाठी महिन्यातून किमान एकदा बैठक होईल, परंतु दोन सलग बैठकांमध्ये दोन महिन्यांपेक्षा जास्त अंतर नसावे.
• ग्रामपंचायतीच्या पहिल्या बैठकीसाठी निश्चित केलेली तारीख तिच्या स्थापनेच्या तारखेपासून तीस दिवसांच्या आत असावी.
• परिणामी, मध्यवर्ती आणि जिल्हा स्तरावर स्थानिक प्रशासन चालवण्यासाठी यूपी क्षेत्र पंचायत आणि जिल्हा पंचायत अधिनियम, 1961 संमत करण्यात आला.
• वरील अधिनियमाद्वारे क्षेत्र पंचायत आणि जिल्हा पंचायत स्थापन करण्यात आल्या.
• अशा प्रकारे, उत्तर प्रदेशमध्ये स्थानिक प्रशासनाची त्रि-स्तरीय रचना आहे, ज्यात
• जिल्हा स्तरावर जिल्हा पंचायत
• मध्यवर्ती स्तरावर क्षेत्र पंचायत
• ग्राम स्तरावर ग्राम पंचायत
The correct answer is Option 3.
Explanation & Key Takeaways:
• In 1948, the Department of Panchayati Raj was created following the provisions of the Panchayati Raj Act, 1947.
• The Department of Panchayati Raj was established with the responsibility to regulate and monitor the functioning of Gram Panchayats.
• In the act it is mentioned that a Gram Panchayat shall
ordinarily meet for the transaction of business at least once every month but two months shall not intervene between two consecutive meetings.
• The date to be appointed for the first meeting of a Gram Panchayat shall be within thirty days from the date of its constitution.
• Consequently, UP Kshetra Panchayat and Zila Panchayat Act, 1961 was passed to run the local administration at the intermediate and district level.
• Through the above act, Kshetra Panchayats and Zila Panchayats were established.
• Thus, Uttar Pradesh has a three-tier structure of local administration with
• Zila Panchayat at District Level
• Kshetra Panchayat at Intermediary Level
• Gram Panchayat at Village Leve
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('यापैकी नाही') आणि पर्याय 3 ('ग्रामपंचायतीच्या स्थापनेनंतर 30 दिवसांच्या आत') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('None of these') with Option 3 ('Within 30 days of formation of Gram Panchayat'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → ग्रामपंचायतीच्या स्थापनेनंतर 30 दिवसांच्या आत'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'ग्रामपंचायतीच्या स्थापनेनंतर 30 दिवसांच्या आत' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.
Mnemonic: 'Constitutional Clause → Within 30 days of formation of Gram Panchayat'. Associate Constitutional Clause directly with 'Within 30 days of formation of Gram Panchayat'. Remember this core constitutional pairing.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('तिच्या स्थापनेच्या दिवशी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ग्रामपंचायतीच्या स्थापनेनंतर 30 दिवसांच्या आत' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('पंचायतीच्या स्थापनेनंतर 7 दिवसांच्या आत'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ग्रामपंचायतीच्या स्थापनेनंतर 30 दिवसांच्या आत' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('यापैकी नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ग्रामपंचायतीच्या स्थापनेनंतर 30 दिवसांच्या आत' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('ग्रामपंचायतीच्या स्थापनेनंतर 30 दिवसांच्या आत') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('On the day of its formation'): Incorrect. As per official verified records, 'Within 30 days of formation of Gram Panchayat' is the valid fact.
• Option 2 ('Within 7 days of formation of Panchayat'): Incorrect. As per official verified records, 'Within 30 days of formation of Gram Panchayat' is the valid fact.
• Option 4 ('None of these'): Incorrect. As per official verified records, 'Within 30 days of formation of Gram Panchayat' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('Within 30 days of formation of Gram Panchayat').