MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

जर एखाद्या गटाला केरळमध्ये तेलगू-माध्यमाची शाळा उघडण्याची परवानगी दिली गेली नाही, तर कोणत्या मूलभूत हक्काचे उल्लंघन होते?

Which fundamental right is violated if a group of people are NOT given permission to open a Telugu-medium school in Kerala?

पर्याय (Options):
A

समानतेचा हक्क

B

सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

धर्म स्वातंत्र्याचा हक्क

D

स्वातंत्र्याचा हक्क

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्क आहे. मुख्य मुद्दे • जर केरळमध्ये तेलगू माध्यमाची शाळा उघडण्याची परवानगी एका गटाला दिली नाही, तर सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे उल्लंघन होईल. • संविधानुसार, सर्व धार्मिक आणि भाषिक अल्पसंख्याकांना त्यांची संस्कृती जपण्यासाठी आणि विकसित करण्यासाठी स्वतःची शैक्षणिक संस्था स्थापन करण्याचा अधिकार आहे. • सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्क: • मूलभूत हक्क नागरिकांना राज्याच्या सक्तीच्या आणि निरंकुश अधिकाराच्या वापरापासून संरक्षण देतात. परिणामी, संविधान व्यक्तींच्या अधिकारांचे सरकार आणि इतर लोकांपासून संरक्षण करते. • संविधानानुसार, सर्व धार्मिक, भाषिक किंवा अल्पसंख्याक गटांना त्यांची स्वतःची संस्कृती जपण्यासाठी आणि विकसित करण्यासाठी स्वतःच्या शैक्षणिक संस्था स्थापन करण्याचे स्वातंत्र्य आहे. महत्वाचे मुद्दे • समानतेचा हक्क कायद्यासमोर सर्वांना समान वागणूक, अनेक कारणांवर आधारित भेदभावाला प्रतिबंध, सार्वजनिक नोकरीमध्ये सर्वांना समान वागणूक आणि अस्पृश्यता व पदव्यांचे निर्मूलन याची हमी देतो. • “सर्व व्यक्तींना विवेक स्वातंत्र्याचा समान हक्क आहे आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था, नैतिकता आणि आरोग्याच्या अधीन राहून धर्माचे मुक्तपणे प्रतिपादन, आचरण आणि प्रसार करण्याचा हक्क आहे,” असे अनुच्छेद 25 म्हणते. • स्वातंत्र्याचा हक्क नागरिकांना भाषण आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य, संघटना स्थापन करण्याची क्षमता, वैयक्तिक स्वातंत्र्य आणि सन्मानपूर्वक जीवन जगण्याची क्षमता यासारखे मूलभूत स्वातंत्र्य प्रदान करतो.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 25 → सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 25 चा संबंध थेट 'सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('समानतेचा हक्क'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क' हे ठरते. • पर्याय 3 ('धर्म स्वातंत्र्याचा हक्क'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क' हे ठरते. • पर्याय 4 ('स्वातंत्र्याचा हक्क'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+