MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Non-Constitutional Bodies/Statutory bodies FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारताच्या राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगामध्ये कर्मचार्‍यांची एकूण पूर्णवेळ संख्या किती आहे?

What is the total full-time strength of personnels in the National Human Rights Commission, India?

पर्याय (Options):
A

अध्यक्ष आणि पाच सदस्य

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

अध्यक्ष आणि चार सदस्य

C

अध्यक्ष आणि सात सदस्य

D

अध्यक्ष आणि तीन सदस्य

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर अध्यक्ष आणि पाच सदस्य हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारताच्या राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगामध्ये (NHRC) एक अध्यक्ष आणि पाच पूर्णवेळ सदस्य असतात. • अध्यक्ष सामान्यतः भारताचे निवृत्त सरन्यायाधीश असतात, जे मानवाधिकार प्रकरणांमध्ये सर्वोच्च स्तरावरील न्यायिक पर्यवेक्षण सुनिश्चित करतात. • पाच सदस्यांमध्ये चार पूर्णवेळ सदस्य आणि एक पदसिद्ध सदस्य यांचा समावेश असतो, जे अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, अल्पसंख्याक आणि महिलांसाठीच्या राष्ट्रीय आयोगाचे अध्यक्ष म्हणून काम पाहतात. • NHRC ची स्थापना 12 ऑक्टोबर 1993 रोजी मानवाधिकार संरक्षण अधिनियम, 1993 अंतर्गत झाली होती. • याचा उद्देश भारतात मानवी हक्कांचे संरक्षण करणे आणि त्यांना प्रोत्साहन देणे आहे, ज्यामध्ये व्यक्तीच्या जीवन, स्वातंत्र्य, समानता आणि प्रतिष्ठेशी संबंधित हक्कांचा समावेश आहे. पूरक माहिती: • मानवाधिकार: • मानवाधिकार हे मूलभूत हक्क आहेत, जे व्यक्तीची प्रतिष्ठा आणि स्वातंत्र्य यांचे संरक्षण करतात. • यामध्ये भाषण स्वातंत्र्य, कायद्यासमोर समानता आणि भेदभावापासून संरक्षण यांसारख्या हक्कांचा समावेश आहे. • मानवाधिकार संरक्षण अधिनियम, 1993: • सदर अधिनियम NHRC आणि राज्य मानवाधिकार आयोगाची (SHRCs) स्थापना करण्याची तरतूद करतो. • यामध्ये मानवाधिकार उल्लंघनाची चौकशी करणे आणि सुधारात्मक उपाययोजनांची शिफारस करणे यासह NHRC चे अधिकार आणि कार्ये अधोरेखित केली गेली आहेत. • NHRC ची कार्ये: • मानवाधिकार उल्लंघनाच्या तक्रारींची चौकशी करणे. • सुधारणांची शिफारस करणे आणि मानवाधिकारांबद्दल जागरूकता वाढवणे. • हे मानवाधिकारांचे उल्लंघन होऊ शकणारे कायदे देखील तपासते आणि उपाययोजना सुचवते. • NHRC ची रचना: • अध्यक्ष: भारताचे निवृत्त सरन्यायाधीश. • चार पूर्णवेळ सदस्य: यामध्ये न्यायिक आणि मानवाधिकार तज्ञ असलेल्या व्यक्तींचा समावेश आहे. • समाजातील दुर्बळ घटकांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या संबंधित आयोगांचे पदसिद्ध सदस्य.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('अध्यक्ष आणि चार सदस्य') आणि पर्याय 1 ('अध्यक्ष आणि पाच सदस्य') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → अध्यक्ष आणि पाच सदस्य'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'अध्यक्ष आणि पाच सदस्य' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('अध्यक्ष आणि चार सदस्य'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अध्यक्ष आणि पाच सदस्य' हे ठरते. • पर्याय 3 ('अध्यक्ष आणि सात सदस्य'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अध्यक्ष आणि पाच सदस्य' हे ठरते. • पर्याय 4 ('अध्यक्ष आणि तीन सदस्य'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अध्यक्ष आणि पाच सदस्य' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('अध्यक्ष आणि पाच सदस्य') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+