MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Constitutional Bodies FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय निवडणूक आयोगासंदर्भात पुढीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे?

Which of the following statements is true with regard to the Election Commission of India?

पर्याय (Options):
A

ते दर चार वर्षांनी स्थापित केले जाते.

B

ती एक कायमस्वरूपी संवैधानिक संस्था आहे.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

ते दर सहा वर्षांनी स्थापित केले जाते.

D

ते दर पाच वर्षांनी स्थापित केले जाते.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
ती एक कायमस्वरूपी संवैधानिक संस्था आहे हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारतीय निवडणूक आयोग, भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 324 अंतर्गत स्थापित करण्यात आला आहे. • ही एक कायमस्वरूपी संस्था आहे, म्हणजेच ती एका विशिष्ट कालावधीनंतर विसर्जित होत नाही, जी अखंड कार्यरत राहते. • निवडणूक आयोगाची मुख्य जबाबदारी म्हणजे केंद्र व राज्य दोन्ही पातळ्यांवर भारतात निष्पक्ष आणि स्वच्छ निवडणुका घेणे. • सदर आयोगात एक मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि इतर निवडणूक आयुक्त असतात, जे भारताच्या राष्ट्रपतींद्वारे नियुक्त केले जातात. पूरक माहिती: • संवैधानिक संस्था: • संवैधानिक संस्था म्हणजे देशाच्या संविधानान्वये स्थापित संस्था होय. • संबंधित संस्था त्यांचे अधिकार, कार्ये आणि जबाबदाऱ्या संविधानाकडूनच प्राप्त करतात, ज्यामुळे त्या देशाच्या प्रशासन चौकटीचा एक अभिन्न भाग बनतात. • अनुच्छेद 324: • भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 324 मध्ये भारतीय निवडणूक आयोग स्थापन करण्याची तरतूद आहे. • ते निवडणूक आयोगाला निवडणुकीचे देखरेख, निर्देश आणि नियंत्रण करण्याचे अधिकार देते. • मुख्य निवडणूक आयुक्त: • मुख्य निवडणूक आयुक्त (CEC) हे भारतीय निवडणूक आयोगाचे प्रमुख असतात. • CEC ची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती करतात आणि ते सहा वर्षांच्या कालावधीसाठी किंवा 65 वर्षांच्या वयोमानापर्यंत, जो कालावधी आधी येईल त्यानुसार पद धारण करतात. • निवडणूक आयोगाची कार्ये: • भारतात संसद, राज्य विधानसभा आणि राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपतीपदांच्या निवडणुका घेणे. • पात्र मतदार नोंदणीकृत असतील याची खात्री करण्यासाठी मतदार याद्या तयार करणे आणि त्या अद्यतनित करणे. • मुक्त आणि निष्पक्ष निवडणुका सुनिश्चित करण्यासाठी राजकीय पक्ष आणि उमेदवारांच्या वर्तनाची देखरेख आणि नियमन करणे. • सुव्यवस्था आणि निष्पक्षता राखण्यासाठी निवडणुकीदरम्यान आदर्श आचारसंहिता लागू करणे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('ते दर सहा वर्षांनी स्थापित केले जाते.') आणि पर्याय 2 ('ती एक कायमस्वरूपी घटनात्मक संस्था आहे.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 324 → ती एक कायमस्वरूपी घटनात्मक संस्था आहे.'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 324 चा संबंध थेट 'ती एक कायमस्वरूपी घटनात्मक संस्था आहे.' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('ते दर चार वर्षांनी स्थापित केले जाते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ती एक कायमस्वरूपी घटनात्मक संस्था आहे.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('ते दर सहा वर्षांनी स्थापित केले जाते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ती एक कायमस्वरूपी घटनात्मक संस्था आहे.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('ते दर पाच वर्षांनी स्थापित केले जाते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ती एक कायमस्वरूपी घटनात्मक संस्था आहे.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('ती एक कायमस्वरूपी घटनात्मक संस्था आहे.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+