MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय संविधानाच्या कोणत्या अनुच्छेदांतर्गत मूलभूत हक्कांच्या अंमलबजावणीसाठी प्राधिलेख जारी करण्याचे अधिकार सर्वोच्च न्यायालयाकडे निहित आहेत?

The power to issue writs for enforcement of Fundamental Rights is vested in the Supreme Court under which Article of the Indian Constitution?

पर्याय (Options):
A

अनुच्छेद 143

B

अनुच्छेद 32

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

अनुच्छेद 131

D

अनुच्छेद 136

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर अनुच्छेद 32 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 32 अन्वये, सर्वोच्च न्यायालयाला मूलभूत हक्कांच्या अंमलबजावणीसाठी प्राधिलेख (writs) जारी करण्याचे अधिकार आहेत. • अनुच्छेद 32 अंतर्गत प्राधिलेखामध्ये देहोपस्थिती (हेबियस कॉर्पस), महादेश (मँडॅमस), प्रतिबंध (प्रोहिबिशन), क्वाधिकार (को वॉरंटो) व प्राकर्षण (सर्शिओराराय) यांचा समावेश आहे. • डॉ. बी. आर. आंबेडकर यांनी मूलभूत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी याला संविधानाचे "हृदय व आत्मा" असे संबोधले होते. • सदर अनुच्छेद व्यक्तींना त्यांच्या मूलभूत हक्कांचे उल्लंघन झाल्यास थेट सर्वोच्च न्यायालयात जाण्याचा अधिकार देतो. • अनुच्छेद 32 चे अधिकारक्षेत्र सर्वोच्च न्यायालयाला मूलभूत हक्कांचे संरक्षक बनवते. पूरक माहिती: • देहोपस्थिती (हेबियस कॉर्पस): एखाद्या व्यक्तीला बेकायदेशीरपणे ताब्यात घेतले गेले नाही याची खात्री करण्यासाठी न्यायालयासमोर हजर करण्यासंबंधित प्राधिलेख. • महादेश (मँडॅमस): सार्वजनिक अधिकारी किंवा संस्थेला कायदेशीररित्या बंधनकारक असलेले कर्तव्य पार पाडण्यासाठी जारी केलेले प्राधिलेख. • प्रतिबंध (प्रोहिबिशन): कनिष्ठ न्यायालय किंवा न्यायाधीकरणाला त्याच्या अधिकारक्षेत्राबाहेर जाण्यापासून रोखण्यासाठी उच्च न्यायालयाने जारी केलेले प्राधिलेख. • प्राकर्षण (सर्शिओराराय): कनिष्ठ न्यायालय किंवा न्यायाधीकरणाच्या निर्णयाची किंवा कार्यवाहीची समीक्षा करण्यासाठी उच्च न्यायालयाने जारी केलेले प्राधिलेख. • क्वाधिकार (को वॉरंटो): एखाद्या व्यक्तीने सार्वजनिक पद धारण करण्याच्या वैधतेवर प्रश्न विचारण्यासाठी जारी केलेले प्राधिलेख. • अनुच्छेद 32 व्यतिरिक्त, उच्च न्यायालयांना अनुच्छेद 226 अंतर्गत प्राधिलेख जारी करण्याचे अधिकार आहेत, परंतु अनुच्छेद 226 ची व्याप्ती व्यापक आहे, कारण त्यात केवळ मूलभूत हक्कच नव्हे, तर इतर कायदेशीर हक्कांचाही समावेश आहे. • अनुच्छेद 32 अंतर्गत प्रदान केलेला संविधानात्मक उपाय योजण्याचा हक्क हा स्वतःच एक मूलभूत हक्क आहे, जो नागरिकांना न्याय मिळवून देण्याची खात्री देतो. • काही विशिष्ट परिस्थितीत, संविधानाच्या अनुच्छेद 359 अंतर्गत आणीबाणीच्या घोषणेदरम्यान अनुच्छेद 32 अंतर्गत मूलभूत हक्कांची अंमलबजावणी निलंबित केली जाऊ शकते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('कलम 131') आणि पर्याय 2 ('कलम 32') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 32 → कलम 32'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 32 चा संबंध थेट 'कलम 32' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('कलम 143'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 32' हे ठरते. • पर्याय 3 ('कलम 131'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 32' हे ठरते. • पर्याय 4 ('कलम 136'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 32' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('कलम 32') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+