MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Local Government FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतातील केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये महानगरपालिकांची स्थापना कशाप्रकारे केली जाते?

How are Municipal Corporations established in the Union Territories of India?

पर्याय (Options):
A

महापालिका आयुक्तांद्वारे

B

संसद कायद्याद्वारे

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

राज्य विधानमंडळाद्वारे

D

सार्वजनिक मतदानाद्वारे

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर संसदेच्या कायद्याद्वारे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये (UTs) महानगरपालिकांची स्थापना भारताच्या संसदेने पारित केलेल्या अधिनियमांनुसार केली जाते, कारण केंद्रशासित प्रदेशांवर थेट केंद्र सरकारचे शासन असते. • राज्यांप्रमाणे, ज्यांची स्वतःची विधानसभा असते, केंद्रशासित प्रदेशांचा कारभार भारताच्या राष्ट्रपतींद्वारे नियुक्त प्रशासकांमार्फत चालवला जातो. • केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये महानगरपालिकांची निर्मिती आणि नियमन करण्यासाठी संसद कायदे करते, ज्यामुळे त्या शहरी स्थानिक प्रशासनाची कार्ये पूर्ण करत असल्याची खात्री होते. • उदाहरणार्थ, नवी दिल्ली महानगरपालिका (NDMC) संसदेने पारित केलेल्या नवी दिल्ली महानगरपालिका अधिनियम, 1994 अंतर्गत कार्य करते. • ही चौकट केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये त्यांच्या विशिष्ट प्रशासकीय रचनांचा विचार करून प्रशासनात सातत्य आणि एकरूपता सुनिश्चित करते. पूरक माहिती: • महानगरपालिका: • शहरी स्थानिक सरकारचे हे एक स्वरूप आहे, जे 1 दशलक्षांहून अधिक लोकसंख्या असलेल्या शहरांवर शासन करते. • महानगरपालिका पाणीपुरवठा, कचरा व्यवस्थापन, रस्ते आणि सार्वजनिक आरोग्य सेवा यांसारख्या नागरी सुविधा पुरवण्यासाठी जबाबदार आहेत. • त्यांचा कारभार निवडून आलेले प्रतिनिधी (नगरसेवक) आणि नियुक्त महापालिका आयुक्त यांच्याद्वारे चालवला जातो. • केंद्रशासित प्रदेश: • केंद्रशासित प्रदेश हे भारतातील असे प्रदेश आहेत, जे थेट केंद्र सरकारद्वारे शासित आहेत. • सध्या, भारतात दिल्ली, चंदीगड आणि पुद्दुचेरीसह 8 केंद्रशासित प्रदेश आहेत. • दिल्ली आणि पुद्दुचेरीसारख्या काही केंद्रशासित प्रदेशांना विधानसभांसह आंशिक राज्यत्व प्राप्त आहे. • नवी दिल्ली महानगरपालिका (NDMC): • NDMC ही नवी दिल्लीच्या मध्यवर्ती भागावर शासन करणारी महानगरपालिका आहे. • ती संसदेने पारित केलेल्या नवी दिल्ली महानगरपालिका अधिनियम, 1994 अंतर्गत स्थापन करण्यात आली होती. • परिषदेचे अध्यक्ष सरकारी नियुक्त अधिकारी, सामान्यतः IAS अधिकारी असतात. • घटनात्मक तरतुदी: • 74वा घटनादुरुस्ती अधिनियम, 1992, भारतातील शहरी स्थानिक प्रशासनासाठी चौकट प्रदान करतो. • तथापि, केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये, संविधानाच्या अनुच्छेद 239 अंतर्गत महानगरपालिका कायदे बनवण्याचा अधिकार संसदेला आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('राज्य विधानमंडळाद्वारे') आणि पर्याय 2 ('संसद कायद्याद्वारे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 239 → संसद कायद्याद्वारे'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 239 चा संबंध थेट 'संसद कायद्याद्वारे' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('महापालिका आयुक्तांद्वारे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संसद कायद्याद्वारे' हे ठरते. • पर्याय 3 ('राज्य विधानमंडळाद्वारे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संसद कायद्याद्वारे' हे ठरते. • पर्याय 4 ('सार्वजनिक मतदानाद्वारे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संसद कायद्याद्वारे' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('संसद कायद्याद्वारे') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+