MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

प्रत्येक राज्यातील नगरपालिका निवडणुका घेण्यासाठी 1992 च्या 74 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे कोणत्या संस्थेची स्थापना केली गेली आहे?

Which institution has been established by the 74^(th) Constitutional Amendment, 1992, to conduct municipal elections in each State?

पर्याय (Options):
A

प्रादेशिक निवडणूक आयोग

B

राज्य निवडणूक आयोग

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

स्थानिक निवडणूक आयोग

D

राष्ट्रीय निवडणूक आयोग

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
राज्य निवडणूक आयोग हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • 1992 च्या 74 व्या घटनादुरुस्ती कायद्यान्वये नगरपालिका आणि पंचायती राज संस्थांच्या निवडणुका घेण्यासाठी प्रत्येक राज्यात राज्य निवडणूक आयोगाची स्थापना करणे बंधनकारक आहे. • राज्य निवडणूक आयोगाला नगरपालिका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांसंबंधीच्या संपूर्ण प्रक्रियेचे पर्यवेक्षण, निर्देशन आणि नियंत्रण करण्याचे अधिकार आहेत. • या दुरुस्तीन्वये, संविधानात भाग IX-A समाविष्ट गेला आहे, जो विशेषतः नगरपालिका आणि शहरी स्थानिक प्रशासनाशी संबंधित आहे. • राज्यघटनेचे अनुच्छेद 243K राज्य निवडणूक आयोगाची तरतूद करते आणि स्थानिक स्तरावर मुक्त आणि निष्पक्ष निवडणुका घेण्यामधील त्याची भूमिका स्पष्ट करते. • राज्य निवडणूक आयोग भारताच्या निवडणूक आयोगापासून स्वतंत्रपणे कार्य करतो, जो केवळ स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांवर लक्ष केंद्रित करतो. पूरक माहिती: • 74 वा घटनादुरुस्ती कायदा: • 1992 मध्ये लागू करण्यात आला होता, याचा उद्देश भारतातील शहरी स्थानिक प्रशासनाला बळकट करणे होता. • तीन प्रकारच्या नगरपालिका सुरू केल्या: नगर पंचायत, नगर परिषद आणि महानगरपालिका. • याने नगरपालिकांना घटनात्मक दर्जा दिला, ज्यामुळे त्यांची स्थापना आणि स्व-शासनाच्या घटक म्हणून कार्य सुनिश्चित झाले. • राज्य निवडणूक आयोग: • संविधानाच्या अनुच्छेद 243K अंतर्गत स्थापित. • आयोगाचे प्रमुख राज्य निवडणूक आयुक्त असतात, ज्यांची नियुक्ती राज्याच्या राज्यपालाद्वारे केली जाते. • त्यांच्या कार्यकाळाच्या घटनात्मक संरक्षणाद्वारे त्यांची स्वतंत्रता सुनिश्चित केली जाते. • नगरपालिका प्रशासन: • नगरपालिका शहरी क्षेत्रांचे व्यवस्थापन करतात आणि स्वच्छता, पाणीपुरवठा आणि पायाभूत सुविधा विकास यांसारख्या आवश्यक सेवा प्रदान करतात. • निवडलेले प्रतिनिधी, ज्यात महापौर आणि नगरसेवक यांचा समावेश असतो, या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या प्रशासनावर देखरेख करतात. • अनुच्छेद 243K: • स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका घेण्यासाठी राज्य निवडणूक आयोगाच्या स्थापनेची स्पष्टपणे तरतूद करते. • नगरपालिका निवडणुकांवर नियंत्रण आणि पर्यवेक्षण करण्यासाठी आयोगाला अधिकार देते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('स्थानिक निवडणूक आयोग') आणि पर्याय 2 ('राज्य निवडणूक आयोग') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 243K → राज्य निवडणूक आयोग'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 243K चा संबंध थेट 'राज्य निवडणूक आयोग' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('प्रादेशिक निवडणूक आयोग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्य निवडणूक आयोग' हे ठरते. • पर्याय 3 ('स्थानिक निवडणूक आयोग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्य निवडणूक आयोग' हे ठरते. • पर्याय 4 ('राष्ट्रीय निवडणूक आयोग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्य निवडणूक आयोग' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('राज्य निवडणूक आयोग') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+