MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Local Government FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतातील अधिसूचित क्षेत्र समितीचे प्राथमिक कार्य काय आहे?

What is the primary function of a Notified Area Committee in India?

पर्याय (Options):
A

लष्करी आणि नागरी समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी लष्करी क्षेत्रांची देखरेख करणे

B

नगरपालिका दर्जा मिळण्याची शक्यता असलेल्या विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करणे

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

बंदरांच्या क्रियाकलापांचे व्यवस्थापन करणे आणि त्यांचे सुरळीत कार्य सुनिश्चित करणे

D

उत्तम स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी स्थानिक निवडणुकांचे नियमन करणे

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
नगरपालिका दर्जा मिळण्याची शक्यता असलेल्या विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करणे हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • अधिसूचित क्षेत्र समितीची (NAC) स्थापना भारतातील नगरपालिकांचा दर्जा प्राप्त न झालेल्या वेगाने विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी केली जाते. • हे सहसा औद्योगिक, व्यावसायिक किंवा शहरी विकासाच्या क्षेत्रांमध्ये तयार केले जाते, ज्यांना त्वरित प्रशासन आणि नियोजन आवश्यक आहे. • नगरपालिका संस्थांच्या विपरीत, समितीची नियुक्ती राज्य सरकारद्वारे केली जाते आणि त्यात निवडून आलेले सदस्य नसतात. • NAC संघटित वाढ सुलभ करण्यासाठी स्थानिक पायाभूत सुविधा, स्वच्छता, पाणीपुरवठा आणि शहरी नियोजन यांची देखरेख करते. • जोपर्यंत क्षेत्र औपचारिकपणे महानगरपालिका किंवा परिषद दर्जासाठी पात्र ठरत नाही, तोपर्यंत ते संक्रमणकालीन प्रशासन यंत्रणा म्हणून कार्य करते. पूरक माहिती: • नगरपालिका: • नगरपालिका ही शहरी भागांसाठी एक स्थानिक प्रशासकीय संस्था आहे, जी राज्याने निर्धारित केलेल्या विशिष्ट लोकसंख्या आणि विकासाच्या निकषांची पूर्तता केल्यानंतर तयार केली जाते. • यावर निवडून आलेले प्रतिनिधी प्रशासन करतात, जे कचरा व्यवस्थापन, पाणीपुरवठा आणि शहरी पायाभूत सुविधांसारख्या आवश्यक नागरी सेवांसाठी जबाबदार असतात. • अधिसूचित क्षेत्र समिती वि. नगरपालिका: • नगरपालिका ही एक निवडून आलेली संस्था असताना, अधिसूचित क्षेत्र समितीची नियुक्ती राज्य सरकारद्वारे केली जाते. • NAC अशा क्षेत्रांमध्ये कार्य करते, जेथे वेगाने विकास होत आहे, आणि जेथे नगरपालिकेचे प्रशासन अद्याप शक्य नाही. • औद्योगिक शहरे: • अनेक अधिसूचित क्षेत्रे औद्योगिक केंद्रे आहेत, जेथे वाढीमुळे शाश्वत शहरीकरण सुनिश्चित करण्यासाठी प्रशासकीय देखरेख आवश्यक आहे. • उदाहरणांमध्ये बंदरे, खाणी किंवा उत्पादन सुविधांच्या जवळील क्षेत्रे समाविष्ट आहेत. • भारतातील शहरीकरण: • भारताने वेगाने शहरीकरण पाहिले आहे, ज्यात पायाभूत सुविधा, गृहनिर्माण आणि वाहतूक व्यवस्थापनात महत्त्वपूर्ण आव्हाने आहेत. • NAC सारख्या प्रशासन यंत्रणा ग्रामीण आणि शहरी प्रशासकीय गरजांमधील अंतर कमी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('बंदरांच्या क्रियाकलापांचे व्यवस्थापन करणे आणि त्यांचे सुरळीत कार्य सुनिश्चित करणे') आणि पर्याय 2 ('नगरपालिका दर्जा मिळण्याची शक्यता असलेल्या विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करणे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → नगरपालिका दर्जा मिळण्याची शक्यता असलेल्या विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करणे'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'नगरपालिका दर्जा मिळण्याची शक्यता असलेल्या विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करणे' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('लष्करी आणि नागरी समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी लष्करी क्षेत्रांची देखरेख करणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'नगरपालिका दर्जा मिळण्याची शक्यता असलेल्या विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करणे' हे ठरते. • पर्याय 3 ('बंदरांच्या क्रियाकलापांचे व्यवस्थापन करणे आणि त्यांचे सुरळीत कार्य सुनिश्चित करणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'नगरपालिका दर्जा मिळण्याची शक्यता असलेल्या विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करणे' हे ठरते. • पर्याय 4 ('उत्तम स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी स्थानिक निवडणुकांचे नियमन करणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'नगरपालिका दर्जा मिळण्याची शक्यता असलेल्या विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करणे' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('नगरपालिका दर्जा मिळण्याची शक्यता असलेल्या विकसनशील शहरांचे व्यवस्थापन करणे') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+