MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

केंद्रीय गुप्तचर व अन्वेषण विभाग, भारतीय संविधानाच्या सातव्या अनुसूचीच्या कोणत्या सूचीत येतो?

Central Bureau of Intelligence and Investigation comes under which list of the seventh schedule of the Indian constitution?

पर्याय (Options):
A

संघ सूची

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

समवर्ती सूची

C

राज्य सूची

D

स्थानांतरित सूची

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर संघ सूची हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • सेंट्रल ब्युरो ऑफ इंटेलिजन्स अँड इन्व्हेस्टिगेशन (CBI) भारतीय राज्यघटनेच्या सातव्या अनुसूचीच्या संघ सूची अंतर्गत येते. • भारतीय राज्यघटनेची सातवी अनुसूची केंद्र आणि राज्यांमधील अधिकार आणि कार्ये यांच्या वाटपाबद्दल आहे. • यात तीन सूची आहेत: • संघ सूची • राज्य सूची, आणि • समवर्ती सूची. • संघ सूची ही अशी आहे जिथे केंद्राला विशिष्ट विषय हाताळण्याचे अनन्य अधिकार आहेत. • सेंट्रल ब्युरो ऑफ इंटेलिजन्स अँड इन्व्हेस्टिगेशन हा संघ सूचीतील एक विषय आहे. • याचा अर्थ केंद्र सरकारकडे CBI वर विशेष अधिकार आहे, जी राष्ट्रीय गुप्तचर आणि तपास यंत्रणांसाठी महत्त्वाची संस्था आहे. पूरक माहिती: • राज्य सूची: • या सूचीमध्ये असे विषय आहेत ज्यावर फक्त राज्य सरकारच कायदे करू शकते. • या सूचीतील विषय प्रादेशिक आणि स्थानिक महत्त्वाच्या बाबींशी संबंधित आहेत. • उदाहरणांमध्ये पोलिस, कृषी आणि सार्वजनिक आरोग्य यांचा समावेश आहे. • समवर्ती सूची: • या सूचीमध्ये असे विषय आहेत ज्यावर केंद्र आणि राज्य सरकारे कायदे करण्यास सक्षम आहेत. • तथापि, त्याच विषयावर केंद्र आणि राज्य कायदा यांच्यातील संघर्षाच्या बाबतीत, केंद्रीय कायदा प्रचलित आहे. • या सूचीतील विषयांच्या उदाहरणांमध्ये दिवाळखोरी आणि दिवाळखोरी, विवाह आणि घटस्फोट, दिवाळखोरी आणि दिवाळखोरी आणि शिक्षण यांचा समावेश आहे. • स्थानांतरित सूची: • हा पर्याय सातव्या अनुसूचीचा भाग नाही. • घटनात्मक सुधारणांद्वारे राज्य सूचीमधून समवर्ती सूचीमध्ये हस्तांतरित केलेल्या विषयांचा हा संदर्भ असू शकतो, परंतु हा भारतीय राज्यघटनेत वापरला जाणारा अधिकृत शब्द नाही.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('समवर्ती सूची') आणि पर्याय 1 ('संघ सूची') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → संघ सूची'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'संघ सूची' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('समवर्ती सूची'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संघ सूची' हे ठरते. • पर्याय 3 ('राज्य सूची'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संघ सूची' हे ठरते. • पर्याय 4 ('स्थानांतरित सूची'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संघ सूची' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('संघ सूची') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+