MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Local Government FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतातील पंचायती राज व्यवस्थेच्या त्रिस्तरीय रचनेत, गावपातळीवर कोणती संस्था निवडली जाते?

In the three-tier structure of the Panchayati Raj system in India, which body is elected at the grassroots level?

पर्याय (Options):
A

पंचायत समिती

B

ग्रामपंचायत

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

जिल्हा परिषद

D

गट समिती

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर ग्रामपंचायत आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • ग्रामपंचायत ही भारतातील त्रिस्तरीय पंचायती राज व्यवस्थेतील गावपातळीवरील संस्था आहे. • ती गावातील जनतेमार्फत थेट निवडली जाते, जी पंचायती राज व्यवस्थेचा पहिला स्तर बनवते. • ग्रामपंचायत ही गावांमध्ये स्थानिक प्रशासन आणि विकासाच्या कार्यासाठी जबाबदार असते. • तिचे सदस्य गावातील पात्र मतदारांमार्फत पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी निवडले जातात. • ग्रामपंचायतीचा प्रमुख सरपंच असतो, जो गावकऱ्यांमार्फत निवडला जातो. पूरक माहिती: • भारतातील पंचायती राज व्यवस्था: • पंचायती राज व्यवस्था हे विकेंद्रीकृत प्रशासनाचे स्वरूप आहे, ज्यामध्ये ग्रामपंचायती प्रशासनाचे मूलभूत घटक असतात. • तिला 73 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 1992 द्वारे संवैधानिक दर्जा मिळाला आहे. • या व्यवस्थेमध्ये एकूण तीन स्तर आहेत: ग्रामपंचायत (गाव पातळी), पंचायत समिती (गट पातळी), आणि जिल्हा परिषद (जिल्हा पातळी). • ग्रामपंचायतीची भूमिका आणि जबाबदाऱ्या: • ग्रामीण गृहनिर्माण, स्वच्छता आणि पिण्याच्या पाण्याच्या पुरवठ्यासारख्या विकास कार्यक्रमांची अंमलबजावणी करणे. • रस्ते, शाळा आणि समाजकेंद्रांसारख्या सार्वजनिक मालमत्तेची देखभाल करणे. • ग्रामीण भागात साक्षरता, आरोग्य आणि जागरूकता कार्यक्रमांना प्रोत्साहन देणे. • ग्रामपंचायतींना मिळणारा निधी: • केंद्र आणि राज्य सरकारांकडून मिळणाऱ्या अनुदानाद्वारे, स्थानिक पातळीवर जमा झालेल्या महसुलातून आणि इतर स्रोतांद्वारे निधी उपलब्ध होतो. • वित्त आयोग पंचायती राज संस्थांना वित्तीय वाटपाची शिफारस करतो. • गावपातळीवरील प्रशासनाचे महत्त्व: • ते प्रशासन समावेशक असल्याची आणि ग्रामीण लोकसंख्येच्या विशिष्ट गरजा पूर्ण करत असल्याची खात्री करते. • ते निर्णय प्रक्रियेत स्थानिक सहभागाला प्रोत्साहन देते आणि उत्तरदायित्व वाढवते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('जिल्हा परिषद') आणि पर्याय 2 ('ग्रामपंचायत') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → ग्रामपंचायत'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'ग्रामपंचायत' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('पंचायत समिती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ग्रामपंचायत' हे ठरते. • पर्याय 3 ('जिल्हा परिषद'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ग्रामपंचायत' हे ठरते. • पर्याय 4 ('गट समिती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ग्रामपंचायत' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('ग्रामपंचायत') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+