MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय संविधानाच्या भाग IV मध्ये खालीलपैकी कोणत्या तरतुदी आहेत?

Part IV of the Indian Constitution contains the provisions for:

पर्याय (Options):
A

नागरिकत्व

B

मूलभूत अधिकार

C

राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

निवडणूक

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे हे आहे. • भारतीय संविधानाच्या भाग IV राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांशी (DPSP) संबंधित आहे. • DPSP मधील तरतुदी कोणत्याही न्यायालयाद्वारे लागू केल्या जाऊ शकत नाहीत. • तथापि, कायदे बनवताना ही तत्त्वे लागू करणे हे राज्याचे कर्तव्य असेल. • राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे ही संकल्पना आयरिश संविधानातून घेण्यात आली होती. • बहुतेक मूलभूत अधिकारांची राज्यावर नकारात्मक कर्तव्ये आहेत, परंतु DPSP ची राज्यावर सकारात्मक कर्तव्ये असली तरी कायद्याच्या न्यायालयात अंमलबजावणीयोग्य नाहीत. • भारतीय संविधानातील भाग II (अनुच्छेद 5 ते 11) नागरिकत्वाशी संबंधित आहे. • भारताचे राष्ट्रपती यांना भारताचे पहिले नागरिक म्हटले जाते. • भारतीय राज्यघटनेचा भाग III (अनुच्छेद 12-35) मूलभूत अधिकारांशी संबंधित आहे. • मूलभूत अधिकार (FR) यांचे सहा प्रकार आहेत. • संविधानात मूळतः सात मूलभूत अधिकार प्रदान केले होते • समानतेचा अधिकार • स्वातंत्र्याचा अधिकार • शोषणाविरूद्ध अधिकार • धर्माच्या स्वातंत्र्याचा अधिकार • सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक अधिकार • मालमत्तेचा अधिकार (निरसित) • घटनात्मक तक्रारींचा अधिकार • संविधानाच्या अनुच्छेद 324 मध्ये असे नमूद केले आहे की संसद, राज्य विधिमंडळ, भारतीय राष्ट्रपती आणि भारतीय उप-राष्ट्रपती यांचे कार्यालय यांचे अधिकार, निर्देश व नियंत्रण निवडणूक आयोगाकडे असेल.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('निवडणूक') आणि पर्याय 3 ('राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 5 → राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 5 चा संबंध थेट 'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('नागरिकत्व'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे' हे ठरते. • पर्याय 2 ('मूलभूत अधिकार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे' हे ठरते. • पर्याय 4 ('निवडणूक'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+