history
Maratha Confederacy
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
शिवाजी महाराजांनी मराठा साम्राज्याच्या कारभारासाठी स्थापन केलेल्या अष्टप्रधानांच्या संदर्भात पुढील जोड्या विचारात घ्या. +-----------+------------------+ | यादी - I | यादी - II | +-----------+------------------+ | 1. अमात्य | गृहमंत्री | | 2. सामंत | अर्थमंत्री | | 3. सचिव | परराष्ट्र मंत्री | +-----------+------------------+ खालीलपैकी कोणती जोडी चुकीच्या पद्धतीने जुळली आहे?
With the reference to the Ashtapradhan set up by Shivaji for the administration of the Maratha empire, consider the following pairs. +-----------+------------------+ | List - I | List - II | +-----------+------------------+ | 1. Amatya | Home Minister | | 2. Samant | Finance minister | | 3. Sachiv | Foreign Minister | +-----------+------------------+ Which of the following pair is incorrectly matched?
पर्याय (Options):
A
फक्त 1 आणि 2
B
फक्त 1 आणि 3
C
फक्त 2 आणि 3
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
1, 2, आणि 3
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर 1, 2, आणि 3 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• अष्टप्रधान: मराठा साम्राज्याच्या प्रशासनासाठी शिवाजी महाराजांनी स्थापन केलेले हे आठ मंत्र्यांचे मंडळ होते.
• ते खालील प्रमाणे होते :
• पेशवे (पंतप्रधान)
• अमात्य (अर्थमंत्री) म्हणून, जोडी 1 चुकीच्या पद्धतीने जुळली आहे.
• वकिया-नविस (गृह मंत्री)
• सामंत (परराष्ट्र मंत्री) म्हणून, जोडी 2 चुकीच्या पद्धतीने जुळली आहे.
• सचिव (अधिकृत पत्रव्यवहार) म्हणून, जोडी 3 चुकीच्या पद्धतीने जुळली आहे.
• पंडित राव (अधिकृत धार्मिक अधिकारी)
• सर-ए-नौबत (सेना व्यवहार)
• न्यायधीश (न्यायपालिका)
• अष्टप्रधानांची कार्ये पुढीलप्रमाणे आहेत :-
• मुख्य प्रधान किंवा पेशवे किंवा पंतप्रधान ज्यांचे कर्तव्य राज्याचे सामान्य कल्याण आणि हिताची काळजी घेणे होते. त्यांनी राजेंच्या अनुपस्थितीत काम पाहीले.
• अमात्य किंवा अर्थमंत्र्यांनी राज्याची सर्व सार्वजनिक खाती तपासत आणि प्रतिआरेखित करत.
• वकिया-नाविस किंवा मंत्री किंवा गृहमंत्री राजेंच्या कारवायांच्या आणि दरबारातील कामकाजाच्या नोंदी ठेवत असत.
• सुमंत किंवा डाबीर किंवा परराष्ट्र मंत्री हे राजेंना युद्ध आणि शांतीच्या सर्व बाबतीत सल्ला द्यायचे आणि इतर देशांचे राजदूत व दूत प्राप्त करायचे.
• सचीव किंवा शुरू नवीस किंवा गृहसचिव यांना मसुद्यात सुधारणा करण्याच्या अधिकाराने राजेंचे पत्रव्यवहार बघत होते. परगणा यांची खातीही तपासत होते.
• पंडित राव किंवा ज्ञानाध्यक्ष किंवा सदर आणि मुहतसिब किंवा धर्मोपदेशक प्रमुख धर्म, समारंभ आणि दानधर्म यांची जबाबदारी सांभाळत असत. ते पुरोहिताची शिस्त आणि सार्वजनिक नैतिकतेच्या नियंत्रकचे न्यायाधीश होते.
• न्यायधीश किंवा सरन्यायाधीश हे दिवाणी व लष्करी न्यायदानाची जबाबदारी सांभाळत असत.
• सर-ए-नौबत किंवा सरसेनापतीपदाची भरती, संघटन आणि लष्कराच्या शिस्तीची जबाबदारी सांभाळत असत.