MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy External Sector and Currency Exchange rate FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

आत्मनिर्भरतेचे सूचक काय आहे?

What is an indicator of self-reliance?

पर्याय (Options):
A

देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंच्या आयातीत वाढ.

B

देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

देशात तयार होऊ न शकणाऱ्या वस्तूंच्या निर्यातीत वाढ.

D

देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची निर्यात टाळणे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • एक आत्मनिर्भर अर्थव्यवस्था अशी असते की, तिला बाहेरील जगाशी कोणत्याही मदतीची, समर्थनाची, देवाणघेवाणीची किंवा व्यापाराची आवश्यकता नसते. • देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळल्यास देशातील उपलब्ध संसाधनांचा वापर होईल आणि देशाबाहेरून कर्ज घेण्याचे ओझे कमी होईल. म्हणूनच, हे आत्मनिर्भरतेचे सूचक आहे. • देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंच्या आयातीत वाढ झाल्याने इतर देशांकडून कर्ज घेण्याचा देशावरील भार वाढेल. म्हणून, हे आत्मनिर्भरतेचे सूचक नाही. • देशात तयार होऊ न शकणाऱ्या वस्तूंच्या निर्यातीत वाढ झाल्याने देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर अतिरिक्त भार निर्माण होईल. म्हणून, हे आत्मनिर्भरतेचे सूचक नाही. • देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची निर्यात टाळल्याने देशाची अर्थव्यवस्था मजबूत होण्याची संधी गमावली जाईल. म्हणून, हे आत्मनिर्भरतेचे सूचक नाही. पूरक माहिती: • आत्मनिर्भर भारत अभियान (अर्थात आत्मनिर्भर भारत योजना) केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी मे 2020 मध्ये चार टप्प्यात जाहीर केली. • पंतप्रधानांनी जाहीर केले की, आत्मनिर्भर भारत किंवा स्वयंपूर्ण भारत खालील पाच स्तंभांवर आधारित असावा: • अर्थव्यवस्था • पायाभूत सुविधा • 21 व्या शतकातील तंत्रज्ञान-आधारित व्यवस्था आणि प्रणाली • मागणी • सक्रिय लोकसंख्याशास्त्र
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('देशात तयार होऊ न शकणाऱ्या वस्तूंच्या निर्यातीत वाढ.') आणि पर्याय 2 ('देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे.'. अर्थव्यवस्थेत External Sector and Currency Exchange rateचा थेट संबंध 'देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे.' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंच्या आयातीत वाढ.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('देशात तयार होऊ न शकणाऱ्या वस्तूंच्या निर्यातीत वाढ.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची निर्यात टाळणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('देशात तयार होऊ शकणाऱ्या वस्तूंची आयात टाळणे.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]