MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy National Income Accounting FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

माल्थुशियन सिद्धांतानुसार खालीलपैकी कोणते भौमितिक श्रेढीमध्ये वाढते?

According to Malthusian theory which of the following grows in geometric progression?

पर्याय (Options):
A

लोकसंख्या

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

रोजगार

C

अन्न पुरवठा

D

गरिबी

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर लोकसंख्या आहे. • माल्थुशियन सिद्धांतानुसार, लोकसंख्या भौमितिक श्रेढीमध्ये वाढते. • माल्थुशियन लोकसंख्येचा सिद्धांत हा घातांकीय लोकसंख्या आणि अंकगणित अन्न पुरवठा वाढीचा सिद्धांत आहे. • थॉमस रॉबर्ट माल्थस यांनी हा सिद्धांत मांडला होता. त्यांचा असा विश्वास होता की प्रतिबंधात्मक आणि सकारात्मक तपासणीद्वारे लोकसंख्या वाढ आणि अन्न पुरवठा यांच्यात संतुलन स्थापित केले जाऊ शकते. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • लोकसंख्या वाढीचा मॅल्थुशियन सिद्धांत: • इंग्लिश राजकीय अर्थशास्त्रज्ञ थॉमस रॉबर्ट माल्थस (1766-1834) यांच्याशी संबंधित लोकसंख्याशास्त्राच्या सर्वात प्रसिद्ध सिद्धांतांपैकी एक आहे. • माल्थसचा लोकसंख्या वाढीचा सिद्धांत - त्याच्या लोकसंख्येवरील निबंध (1798) मध्ये वर्णन केलेला - एक निराशावादी होता. • त्यांनी असा युक्तिवाद केला की मानवी उदरनिर्वाहाची साधने (विशेषतः अन्न, पण कपडे आणि इतर कृषी-आधारित उत्पादने) ज्या दराने वाढू शकतात त्यापेक्षा जास्त वेगाने मानवी लोकसंख्या वाढू शकते. म्हणून मानवतेला कायमचे दारिद्र्यात राहण्याचा निषेध केला जातो कारण कृषी उत्पादनाची वाढ लोकसंख्या वाढीमुळे नेहमीच मागे पडते. • लोकसंख्या भौमितिक श्रेढीमध्ये वाढत असताना (म्हणजेच 2, 4, 8, 16, 32 इ.), कृषी उत्पादन केवळ अंकगणित प्रगतीमध्ये वाढू शकते (म्हणजेच, 2, 4, 6, 8, 10 इ.). • कारण लोकसंख्या वाढ नेहमीच निर्वाह स्त्रोतांच्या उत्पादनाच्या वाढीपेक्षा जास्त असते, लोकसंख्येच्या वाढीवर नियंत्रण ठेवणे हा समृद्धी वाढवण्याचा एकमेव मार्ग आहे. • दुर्दैवाने, मानवजातीकडे स्वेच्छेने लोकसंख्येची वाढ कमी करण्याची मर्यादित क्षमता आहे (विवाह पुढे ढकलणे किंवा लैंगिक संयम किंवा ब्रह्मचर्य पाळणे यासारख्या 'प्रतिबंधात्मक तपासण्यांद्वारे'). • त्यामुळे माल्थसचा असा विश्वास होता की लोकसंख्या वाढीसाठी सकारात्मक तपासणी - दुष्काळ आणि रोगांच्या रूपात - अपरिहार्य होते कारण ते अन्न पुरवठा आणि वाढती लोकसंख्या यांच्यातील असमतोल हाताळण्याचा निसर्गाचा मार्ग होता.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('रोजगार') आणि पर्याय 1 ('लोकसंख्या') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'लोकसंख्या'. अर्थव्यवस्थेत National Income Accountingचा थेट संबंध 'लोकसंख्या' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('रोजगार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लोकसंख्या' हे ठरते. • पर्याय 3 ('अन्न पुरवठा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लोकसंख्या' हे ठरते. • पर्याय 4 ('गरिबी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लोकसंख्या' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('लोकसंख्या') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]