योग्य उत्तर केवळ M 2 आणि M 4 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• ठराविक वेळी लोकांमध्ये चलनात असलेल्या पैशाच्या एकूण साठ्याला मुद्रा पुरवठा म्हणतात.
• फिरणाऱ्या पैशामध्ये चलन, छापील नोटा, ठेव खात्यातील पैसे आणि इतर तरल मालमत्तेचा समावेश असतो.
• भारतीय रिझर्व्ह बँक मुद्रा पुरवठ्याच्या चार पर्यायी उपायांसाठी आकडे प्रकाशित करते- M1, M2, M3 आणि M4.
• M1 = CU (चलन (नोटा अधिक नाणी)) + DD (व्यावसायिक बँकांनी ठेवलेल्या निव्वळ मागणी ठेवी)
• M2 = M1 + पोस्ट ऑफिस बचत बँकांमध्ये बचत ठेवी
• M3 = M1 + व्यावसायिक बँकांच्या निव्वळ वेळेच्या ठेवी
• M4 = M3 + पोस्ट ऑफिस बचत संस्थांकडे एकूण ठेवी (राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्रे वगळून)
• म्हणून, पोस्ट ऑफिस बचत केवळ M2 आणि M4 मध्ये समाविष्ट केली आहे.
The correct answer is M2 and M4 only.
Explanation & Key Takeaways:
• The total stock of money in circulation among the public at a particular point in time is called money supply.
• The circulating money involves the currency, printed notes, money in the deposit accounts and in the form of other liquid assets.
• The Reserve Bank of India publishes figures for four alternative measures of the money supply- M1, M2, M3 and M4.
• M1 = CU (currency (notes plus coins)) + DD (net demand deposits held by commercial banks) + Other deposits with the RBI
• M2 = M1 + Savings deposits with Post Office savings banks
• M3 = M1 + Net time deposits of commercial banks
• M4 = M3 + Total deposits with Post Office savings organisations (excluding National Savings Certificates)
• Hence, the Post Office Savings are included in M2 and M4 only.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('केवळ M_(1)') आणि पर्याय 4 ('फक्त M _(2) आणि M _(4)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('M_(1) only') with Option 4 ('M_(2) and M_(4) only'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'फक्त M _(2) आणि M _(4)'. अर्थव्यवस्थेत National Income Accountingचा थेट संबंध 'फक्त M _(2) आणि M _(4)' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — 'M_(2) and M_(4) only'. Link National Income Accounting with 'M_(2) and M_(4) only'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('केवळ M_(1)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त M _(2) आणि M _(4)' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('केवळ M_(3) आणि M_(4)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त M _(2) आणि M _(4)' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('केवळ M_(4)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त M _(2) आणि M _(4)' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('फक्त M _(2) आणि M _(4)') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('M_(1) only'): Incorrect. As per official verified records, 'M_(2) and M_(4) only' is the valid fact.
• Option 2 ('M_(3) and M_(4) only'): Incorrect. As per official verified records, 'M_(2) and M_(4) only' is the valid fact.
• Option 3 ('M_(4) only'): Incorrect. As per official verified records, 'M_(2) and M_(4) only' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('M_(2) and M_(4) only').