MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Money and Banking FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणास भारतात नाणी पाडण्याचा अन्यन्य हक्क आहे?

Who among the following has the sole right to mint coins in India?

पर्याय (Options):
A

भारत सरकार

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

रिजर्व बैंक ऑफ इंडिया

C

स्टेट बैंक ऑफ इंडिया

D

यूनियन बैंक ऑफ इंडिया

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर भारत सरकार आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारत सरकारला नाणे पाडण्याचा अन्यन्य हक्क आहे. • नाणे कायदा, 1906 च्या संदर्भात वेळोवेळी दुरुस्ती करण्याची जबाबदारी भारत सरकारकडे आहे. • विविध संप्रदायामध्ये नाण्यांची रचना करणे आणि बनविणे ही भारत सरकारचीही जबाबदारी आहे. • मुंबई अलिपूर (कलकत्ता) सैफाबाद (हैदराबाद), चेरलापल्ली (हैदराबाद), आणि नोएडा (यूपी) येथे भारत सरकारच्या पाच टाकसाळ्यांवर नाणे पाडल्या जातात. • रिजर्व बैंक ऑफ इंडिया कायद्याच्या संदर्भात नाणी फक्त रिजर्व बैंकेमार्फत दिली जातात. पूरक माहिती: • रिजर्व बॅंकऑफ इंडिया- • रिजर्व बॅंक ऑफ इंडियाची स्थापना 1 एप्रिल 1935, रोजी रिजर्व बॅंक ऑफ इंडिया कायदा, 1934 च्या तरतुदीनुसार करण्यात आली. • रिजर्व बैंकेचे केंद्रीय कार्यालय सुरवातीला कलकत्ता येथे स्थापित केले गेले होते परंतु 1937 मध्ये ते कायमस्परूपी मुंबईत हलविण्यात आले. • राज्यपाल जेथे बसतात तेथे राज्य कार्यालय असते आणि जेथे धोरणे आखली जातात. • स्टेट बॅंक ऑफ इंडिया- • स्टेट बॅंक ऑफ इंडिया (SBI) ही एक भारतीय बहुराष्ट्रीय, सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकिंग आणि वित्तीय सेवा वैधानिक संस्था असून त्याचे मुख्यालय मुंबई, महाराष्ट्र येथे आहे. • बँक ऑफ मद्रास ब्रिटिश इंडियातील इतर दोन अध्यक्षीय बँकांमध्ये विलीन झाली, बँक ऑफ कलकत्ता आणि बँक ऑफ बॉम्बे, इम्पीरियल बँक ऑफ इंडियाची स्थापना करण्यासाठी, जे 1955 मध्ये स्टेट बॅंक ऑफ इंडिया बनले. • 1955 मध्ये भारत सरकारने रिजर्व बॅंक ऑफ इंडियासह (भारताची मध्यवर्ती बँक) 60% हिस्सा घेऊन इम्पीरियल बँक ऑफ इंडियाचा ताबा घेतला, त्याचे नाव स्टेट बॅंक ऑफ इंडिया असे ठेवण्यात आले. • यूनियन बॅंक ऑफ इंडिया- • यूनियन बॅंक ऑफ इंडिया (यूनियन बॅंक) ची नोंदणी 11 नोव्हेंबर 1919 रोजी मुंबईत मर्यादित कंपनी म्हणून नोंदणीकृत होती आणि महात्मा गांधी यांच्या हस्ते हे उदघाटन झाले होते. • भारत सरकारने 1969 मध्ये यूनियन बॅंक ऑफ इंडियाचे राष्ट्रीयकरण केले.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('रिजर्व बैंक ऑफ इंडिया') आणि पर्याय 1 ('भारत सरकार') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'भारत सरकार'. अर्थव्यवस्थेत Money and Bankingचा थेट संबंध 'भारत सरकार' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('रिजर्व बैंक ऑफ इंडिया'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारत सरकार' हे ठरते. • पर्याय 3 ('स्टेट बैंक ऑफ इंडिया'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारत सरकार' हे ठरते. • पर्याय 4 ('यूनियन बैंक ऑफ इंडिया'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारत सरकार' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('भारत सरकार') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]