MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Money and Banking FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणत्या कारणांमुळे भारतातील बँकिंग प्रणालीमध्ये तरलतेची कमतरता निर्माण होऊ शकते?

Which of the following can lead to a liquidity crunch in the Banking system in India?

पर्याय (Options):
A

बँकांकडून भारतीय रिझर्व्ह बॅंककडून डॉलर्सची खरेदी.

B

सार्वजनिक चलनात वाढ.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

रोख संचिति प्रमाणात घट

D

बँकांच्या ठेवी-कर्ज गुणोत्तरात वाढ.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पर्याय 2 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: चलनिधीचा अभावसंकट : • बँकिंगमधील तरलता म्हणजे बँकेच्या आर्थिक जबाबदाऱ्या पूर्ण करण्याच्या क्षमतेचा संदर्भ असतो. • हे चलनातील थेट रोख रक्कम किंवा भारतीय रिझर्व्ह बँक किंवा इतर बँकांमधील खात्यातून येऊ शकते. • तरलताची अभावता ही एक आर्थिक परिस्थिती आहे जी एकाच वेळी अनेक व्यवसाय किंवा वित्तीय संस्थांमध्ये रोखीची कमतरता किंवा सहज-परिवर्तनीय-ते-रोख मालमत्तेद्वारे दर्शविली जाते. • तरलता अभावामध्ये , वैयक्तिक संस्थांमधील तरलतेच्या समस्यांमुळे मागणीत तीव्र वाढ होते आणि तरलतेचा पुरवठा कमी होतो आणि परिणामी उपलब्ध तरलतेच्या कमतरतेमुळे मोठ्या प्रमाणात चूक आणि अगदी दिवाळखोरी देखील होऊ शकते. • चलनात वाढ झाल्यामुळे बँकांकडे रोख रक्कम कमी होईल. • परिणामी, यामुळे बँकिंग प्रणालीमध्ये तरलतेची कमतरता निर्माण होईल. म्हणून, पर्याय 2 योग्य आहे. तरलता अभावाचे परिणाम: • तरलतेच्या तंग स्थितीमुळे सरकारी रोखेच्या उत्पन्नात वाढ होऊ शकते आणि त्यानंतर ग्राहकांसाठीही व्याजदरात वाढ होऊ शकते. • भारतीय रिझर्व्ह बॅंक रेपो रेट वाढवू शकते, ज्यामुळे निधीची किंमत जास्त होऊ शकते. • बँका त्यांचे रेपो-लिंक्ड लेंडिंग रेट आणि निधी-आधारित कर्ज दराची किरकोळ किंमत(MCLR) वाढवतील, ज्याशी सर्व कर्जे जोडलेली आहेत. • या वाढीमुळे ग्राहकांना जास्त व्याजदर मिळतील.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('रोख संचिति प्रमाणात घट') आणि पर्याय 2 ('सार्वजनिक चलनात वाढ.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'सार्वजनिक चलनात वाढ.'. अर्थव्यवस्थेत Money and Bankingचा थेट संबंध 'सार्वजनिक चलनात वाढ.' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('बँकांकडून भारतीय रिझर्व्ह बॅंककडून डॉलर्सची खरेदी.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सार्वजनिक चलनात वाढ.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('रोख संचिति प्रमाणात घट'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सार्वजनिक चलनात वाढ.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('बँकांच्या ठेवी-कर्ज गुणोत्तरात वाढ.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सार्वजनिक चलनात वाढ.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('सार्वजनिक चलनात वाढ.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]