MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Industrial Sector FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

सौम्य मंदी किंवा मंदीच्या काळात कोणत्या प्रकारची बेरोजगारी वाढते?

Which type of unemployment increases during a recession or depression?

पर्याय (Options):
A

हंगामी बेकारी

B

चक्रीय बेकारी

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

संरचनात्मक बेकारी

D

संघर्षजन्य बेकारी

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर चक्रीय बेकारी आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: भारतातील बेरोजगारीचे प्रकार: • चक्रीय बेकारी: • बेरोजगारी व्यापारचक्रामुळे होते, जेथे मंदीच्या काळात बेरोजगारांची संख्या वाढते आणि अर्थव्यवस्थेच्या वाढीसह घटते. • भारतात चक्रीय बेकारीची आकडेवारी नगण्य आहे. • हंगामी बेकारी: • वर्षाच्या ठराविक ऋतूंमध्ये लोकांना काम नसताना बेकारीची परिस्थिती जसे की भारतातील मजुरांना वर्षभर क्वचितच व्यवसाय असतो. • संरचनात्मक बेकारी: • कामगारांची कौशल्ये आणि बाजारपेठेतील नोकऱ्यांची उपलब्धता यांच्यात ताळमेळ नसताना ही बेरोजगारी उद्भवते. • भारतातील अनेकांना आवश्यक कौशल्य नसल्यामुळे त्यांच्या कौशल्यांशी जुळणारी नोकरी मिळत नाही. • संघर्षजन्य बेकारी: • ही अशी परिस्थिती आहे जेव्हा लोक नवीन नोकरी शोधत असताना किंवा नोकऱ्यांमध्ये बदल करताना अल्प कालावधीसाठी बेरोजगार असतात. • घर्षण बेकारीला शोध बेरोजगारी देखील म्हणतात, हा नोकऱ्यांमधील मंदन अवधि आहे. • घर्षण बेकारी ही ऐच्छिक बेरोजगारी मानली जाते कारण बेरोजगारीचे कारण नोकऱ्यांची कमतरता नाही, परंतु प्रत्यक्षात, कामगार स्वतःच चांगल्या संधींच्या शोधात नोकरी सोडतात. पूरक माहिती: बेरोजगारीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी सरकारचा पुढाकार: • 1979 मध्ये सरकारने TRYSEM - स्वयंरोजगारासाठी ग्रामीण युवकांचे प्रशिक्षण सुरू केले. • या योजनेचा उद्देश 18 ते 35 वर्षे वयोगटातील ग्रामीण भागातील बेरोजगार तरुणांना स्वयंरोजगारासाठी कौशल्ये आत्मसात करण्यासाठी मदत करणे हा होता. • MGNREGA - महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा 2005 मध्ये लोकांना काम करण्याचा अधिकार प्रदान करण्यात आला. • MGNREGA ची रोजगार योजना प्रति वर्ष किमान 100 दिवसांच्या सशुल्क कामाची हमी देऊन सामाजिक सुरक्षा प्रदान करण्याचे उद्दिष्ट आहे. • PMKVY – प्रधानमंत्री कौशल विकास योजना 2015 मध्ये सुरू करण्यात आली. • PMKVY चा उद्देश देशातील तरुणांना सुरक्षित उत्तम उपजीविका मिळविण्यासाठी उद्योग-संबंधित कौशल्य प्रशिक्षण घेण्यास सक्षम करणे हा होता. • सध्याच्या कौशल्य प्रशिक्षण उपक्रमांना एकत्रित करण्यासाठी 'कौशल्य भारत' अजेंडा 'मिशन मोड'मध्ये चालविण्यासाठी नोव्हेंबर 2014 मध्ये राष्ट्रीय कौशल्य विकास मिशनची स्थापना करण्यात आली.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('संरचनात्मक बेकारी') आणि पर्याय 2 ('चक्रीय बेकारी') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'चक्रीय बेकारी'. अर्थव्यवस्थेत Industrial Sectorचा थेट संबंध 'चक्रीय बेकारी' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('हंगामी बेकारी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चक्रीय बेकारी' हे ठरते. • पर्याय 3 ('संरचनात्मक बेकारी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चक्रीय बेकारी' हे ठरते. • पर्याय 4 ('संघर्षजन्य बेकारी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चक्रीय बेकारी' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('चक्रीय बेकारी') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]