बरोबर उत्तर आहे गव्हर्नर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया. मुख्य मुद्दे
• भारतातील चलनविषयक धोरण समिती (MPC) बेंचमार्क व्याज दर निश्चित करण्यासाठी आणि अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थिरता राखण्यासाठी जबाबदार आहे.
• MPC मध्ये सहा सदस्य असतात, त्यापैकी तीन भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) चे आहेत आणि तीन सरकार नियुक्त करतात.
• RBI चे गव्हर्नर MPC चे अध्यक्ष असतात आणि बरोबरी झाल्यास निर्णायक मत असते.
• RBI चे इतर दोन सदस्य डेप्युटी गव्हर्नर आणि एक कार्यकारी संचालक आहेत.
• तीन बाह्य सदस्यांची नियुक्ती शोध-सह-निवड समितीच्या शिफारशीनुसार सरकार करते. अतिरिक्त माहिती
• भारताचे नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षक हे सरकारच्या खात्यांचे लेखापरीक्षण करण्यासाठी आणि आर्थिक व्यवहारांमध्ये पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व सुनिश्चित करण्यासाठी जबाबदार आहेत.
• MPC वर RBI मधील सदस्यांपैकी एक डेप्युटी गव्हर्नर आहे. तथापि, डेप्युटी गव्हर्नर हे एमपीसीचे अध्यक्ष नाहीत .
• वार्षिक अर्थसंकल्प सादर करणे आणि आरबीआयशी सल्लामसलत करून आर्थिक धोरणे तयार करणे हे अर्थमंत्री जबाबदार असतात.
The correct answer is Governor, Reserve Bank of India.
Explanation & Key Takeaways:
• The Monetary Policy Committee (MPC) in India is responsible for fixing the benchmark interest rate and maintaining price stability in the economy.
• The MPC consists of six members, out of which three are from the Reserve Bank of India (RBI) and three are appointed by the government.
• The Governor of RBI chairs the MPC and has the deciding vote in case of a tie.
• The other two members from RBI are the Deputy Governor and an Executive Director.
• The three external members are appointed by the government on the recommendation of a search-cum-selection committee.
Related Concepts:
• Comptroller and Auditor General of India is responsible for auditing the accounts of the government and ensuring transparency and accountability in financial transactions.
• One of the members from RBI on the MPC is the Deputy Governor. However, the Deputy Governor is not the chairperson of the MPC.
• The Finance Minister is responsible for presenting the annual budget and formulating economic policies in consultation with the RBI.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक') आणि पर्याय 1 ('गव्हर्नर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('Comptroller and Auditor General of India') with Option 1 ('Governor, Reserve Bank of India'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'गव्हर्नर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया'. अर्थव्यवस्थेत RBIचा थेट संबंध 'गव्हर्नर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — 'Governor, Reserve Bank of India'. Link RBI with 'Governor, Reserve Bank of India'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'गव्हर्नर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('डेप्युटी गव्हर्नर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'गव्हर्नर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('केंद्रीय अर्थमंत्री'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'गव्हर्नर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('गव्हर्नर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('Comptroller and Auditor General of India'): Incorrect. As per official verified records, 'Governor, Reserve Bank of India' is the valid fact.
• Option 3 ('Deputy Governor, Reserve Bank of India'): Incorrect. As per official verified records, 'Governor, Reserve Bank of India' is the valid fact.
• Option 4 ('Union Finance minister'): Incorrect. As per official verified records, 'Governor, Reserve Bank of India' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('Governor, Reserve Bank of India').