योग्य उत्तर बँक दर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• RBI द्वारे वापरलेले चलनविषयक धोरणाचे साधन म्हणजे बँक दर.
• बँक दर हा दर आहे ज्या दराने RBI व्यावसायिक बँकांना त्यांच्या तरलतेच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी कर्ज देते.
• हा दर RBI द्वारे व्यावसायिक बँकांच्या कर्ज दरांवर प्रभाव टाकण्यासाठी आणि त्याद्वारे अर्थव्यवस्थेतील पैशाचा पुरवठा नियंत्रित करण्यासाठी वापरला जातो.
पूरक माहिती:
• मूळ दर हा किमान दर आहे ज्याच्या खाली बँका त्यांच्या ग्राहकांना कर्ज देऊ शकत नाहीत आणि वैयक्तिक बँक त्यांच्या निधी खर्चाच्या आधारावर निर्धारित करतात.
• हे RBI द्वारे वापरलेले चलन धोरणाचे साधन नाही.
• कॉल दर हा दर आहे ज्यावर बँका एकमेकांकडून अल्प कालावधीसाठी निधी घेतात आणि त्यांच्या दैनंदिन तरलतेच्या गरजा व्यवस्थापित करण्यासाठी वापरल्या जातात.
• हे RBI द्वारे वापरलेले चलन धोरणाचे साधन नाही.
• सवलत दर हा दर आहे ज्यावर व्यावसायिक बँका त्यांच्या सिक्युरिटीज तारण ठेवून RBI कडून कर्ज घेऊ शकतात.
• हे RBI द्वारे चलनविषयक धोरणाचे सामान्यतः वापरले जाणारे साधन नाही.
The correct answer is Bank rate.
Explanation & Key Takeaways:
• The instrument of monetary policy used by the RBI is the Bank rate.
• Bank rate is the rate at which RBI lends money to commercial banks for meeting their liquidity needs.
• This rate is used by RBI to influence the lending rates of commercial banks and thereby control the money supply in the economy.
Related Concepts:
• Base rate is the minimum rate below which banks cannot lend to their customers and is determined by individual banks based on their cost of funds.
• It is not a tool of monetary policy used by RBI.
• Call rate is the rate at which banks borrow funds from each other for short periods of time and is used for managing their day-to-day liquidity needs.
• It is not a tool of monetary policy used by RBI.
• Discount rate is the rate at which commercial banks can borrow money from RBI by pledging their securities as collateral.
• It is not a commonly used tool of monetary policy by RBI.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('सवलत दर') आणि पर्याय 3 ('बँक दर') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('Discount rate') with Option 3 ('Bank rate'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'बँक दर'. अर्थव्यवस्थेत RBIचा थेट संबंध 'बँक दर' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — 'Bank rate'. Link RBI with 'Bank rate'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('मूळ दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बँक दर' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('कॉल दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बँक दर' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('सवलत दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बँक दर' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('बँक दर') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Base rate'): Incorrect. As per official verified records, 'Bank rate' is the valid fact.
• Option 2 ('Call rate'): Incorrect. As per official verified records, 'Bank rate' is the valid fact.
• Option 4 ('Discount rate'): Incorrect. As per official verified records, 'Bank rate' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('Bank rate').