MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Business and Economy FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

आर्थिक मंजुरींबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान I: परकीय चलन साठ्यात घट झाल्यामुळे अनेकदा मंजुरी दिलेल्या देशाच्या चलनाचे तीव्र अवमूल्यन होते. विधान II: निर्बंधांचा सामना करणारी सरकारे आयात वाढवून आणि परकीय व्यापार वाढवून त्यांचे चलन स्थिर करू शकतात. वरील विधानांच्या बाबतीत खालीलपैकी कोणते योग्य आहे?

Consider the following statements regarding economic sanctions: Statement I: It often leads to a sharp depreciation of the sanctioned country’s currency due to reduced access to foreign exchange reserves. Statement II: Governments facing sanctions can stabilize their currency by increasing imports and expanding foreign trade. Which one of the following is correct in respect of the above statements?

पर्याय (Options):
A

विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.

B

विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत, परंतु विधान II हे विधान I चे योग्य स्पष्टीकरण नाही.

C

विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे. In News • अमेरिकेच्या निर्बंधांनंतर, इराणच्या चलनाचे अवमूल्यन झपाट्याने झाले, कारण तेल निर्यातीवरील निर्बंध आणि परकीय साठ्यातील प्रवेश यामुळे देशाची अर्थव्यवस्था स्थिर करण्याची क्षमता गंभीरपणे मर्यादित झाली. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • निर्बंधांमुळे परकीय चलन साठ्याची उपलब्धता कमी होते, व्यापार प्रवाह कमी होतो आणि आंतरराष्ट्रीय आर्थिक व्यवहारांवर मर्यादा येतात, ज्यामुळे चलनाचे अवमूल्यन होते. इराणी रियालची विक्रमी घसरण ही या घटकांचा थेट परिणाम आहे. • म्हणून, विधान I योग्य आहे. • निर्बंधांमुळे देशाची वस्तू आयात करण्याची आणि व्यापार वाढवण्याची क्षमता कमी होते, कारण परदेशी राष्ट्रांना व्यवहार करण्यापासून प्रतिबंधित केले जाऊ शकते. चलन स्थिर करण्याऐवजी, मर्यादित व्यापार आर्थिक परिस्थिती बिघडवतो, ज्यामुळे आणखी अवमूल्यन होते. • म्हणून, विधान II अयोग्य आहे. पूरक माहिती: • निर्बंधांअंतर्गत चलन अवमूल्यनाची यंत्रणा: • परकीय चलनाचा प्रवाह कमी: निर्बंधांमुळे निर्यात मर्यादित होते (उदा. इराणसाठी तेल), ज्यामुळे परकीय चलनाचा प्रवाह कमी होतो. • प्रतिबंधित बँकिंग प्रवेश: आंतरराष्ट्रीय बँकांना मंजूर राष्ट्रांशी व्यवहार करण्यास मनाई केली जाऊ शकते, ज्यामुळे तरलता आणखी कमी होऊ शकते. • भांडवल पलायन: गुंतवणूकदार निधी काढून घेत आहेत, ज्यामुळे घसरण वाढत आहे. • मंजुरीमुळे होणाऱ्या चलन अवमूल्यनाची उदाहरणे: • इराण (2024): अमेरिकेच्या निर्बंधांमुळे रियाल प्रति अमेरिकन डॉलर 850,000 पर्यंत घसरला. • रशिया (2022): पाश्चात्य निर्बंधांनंतर सुरुवातीला रुबल कोसळले परंतु नंतर कडक सरकारी हस्तक्षेपामुळे ते सावरले. • व्हेनेझुएला (2019): निर्बंध आणि आर्थिक गैरव्यवस्थापनामुळे बोलिव्हरने त्याचे 9999% पेक्षा जास्त मूल्य गमावले.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.') आणि पर्याय 3 ('विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.'. अर्थव्यवस्थेत Business and Economyचा थेट संबंध 'विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.' हे ठरते. • पर्याय 2 ('विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत, परंतु विधान II हे विधान I चे योग्य स्पष्टीकरण नाही.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 05

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]