योग्य उत्तर पर्याय 2 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
(a) अंत्योदय अन्न योजना - (i) 2002-03
(b) किशोरवयीन मुलींसाठी पोषण कार्यक्रम - (iii) 2000
(c) आपत्कालीन आहार कार्यक्रम - (ii) 2001
(d) ग्राम धान्य बँक योजना - (iv) 2004
अन्न सुरक्षा कार्यक्रम:
अंत्योदय अन्न योजना (AAY) - 2002-03 मध्ये सुरू झाली:
• अंत्योदय अन्न योजना हा भारतातील एक सरकारी प्रायोजित उपक्रम आहे ज्याचा उद्देश गरिबातील गरीब लोकांना उच्च अनुदानावर अन्न पुरवणे आहे.
• या कार्यक्रमांतर्गत, सर्वात असुरक्षित म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या कुटुंबांना अत्यंत कमी किमतीत गहू, तांदूळ आणि इतर खाद्यपदार्थ यांसारख्या जीवनावश्यक वस्तू पुरवल्या जातात.
• AAY चे प्राथमिक लक्ष हे सुनिश्चित करणे आहे की समाजातील सर्वात उपेक्षित घटकांना पुरेसे पोषण आणि अन्न सुरक्षितता उपलब्ध आहे.
किशोरवयीन मुलींसाठी पोषण कार्यक्रम - 2000 मध्ये सुरू:
• किशोरवयीन मुलींसाठी पोषण कार्यक्रम ही भारतातील किशोरवयीन मुलींच्या पोषणविषयक गरजा पूर्ण करण्यासाठी सुरू केलेली योजना आहे.
• या कार्यक्रमाचा उद्देश 11-18 वयोगटातील मुलींना संतुलित आहार आणि पौष्टिक पूरक आहार देऊन त्यांची पोषण स्थिती सुधारणे हा आहे.
• हे सर्वांगीण आरोग्य, विकास आणि कल्याणासाठी पौगंडावस्थेतील योग्य पोषणाचे महत्त्व ओळखते.
आपत्कालीन आहार कार्यक्रम - 2001 मध्ये सुरू झाला:
• आपत्कालीन आहार कार्यक्रम हा नैसर्गिक आपत्ती, दुष्काळ किंवा अन्नाचा तुटवडा निर्माण करणाऱ्या इतर परिस्थितींसारख्या संकटाच्या वेळी किंवा आपत्कालीन परिस्थितीत त्वरित अन्न सहाय्य प्रदान करण्यासाठी सुरू करण्यात आला होता.
• अडचणीच्या काळात प्रभावित समुदायांना त्यांच्या मूलभूत पोषणाच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी पुरेसा अन्न पुरवठा मिळावा हे सुनिश्चित करणे हा कार्यक्रमाचा उद्देश आहे.
ग्राम धान्य बँक योजना - 2004 मध्ये सुरू झाली:
• ग्राम धान्य बँक योजना खेड्यांमध्ये धान्य बँका स्थापन करून स्थानिक स्तरावर अन्न सुरक्षा वाढवण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.
• या धान्य बँका चांगल्या कापणीच्या हंगामात अतिरिक्त अन्नधान्य साठवून ठेवतात आणि अन्न टंचाईच्या काळात असुरक्षित कुटुंबांना या साठ्यामध्ये प्रवेश प्रदान करतात.
• या योजनेचा उद्देश समुदायांना त्यांच्या स्वत: च्या अन्न सुरक्षा व्यवस्थापित करण्यासाठी आणि अन्न टंचाईचा प्रभाव कमी करण्यासाठी सक्षम करणे आहे.
The correct answer is option 2
Explanation & Key Takeaways:
(a) Antyodaya Anna Yojana - (i) 2002-03
(b) Nutritional Programme for Adolescent Girls - (iii) 2000
(c) Emergency Feeding Programme - (ii) 2001
(d) Village Grain Bank Scheme - (iv) 2004
Food Security Programmes:
Antyodaya Anna Yojana (AAY) - Started in 2002-03:
• Antyodaya Anna Yojana is a government-sponsored initiative in India aimed at providing highly subsidized food to the poorest of the poor.
• Under this programme, households identified as the most vulnerable are provided with essential commodities like wheat, rice, and other food items at significantly lower prices.
• The primary focus of AAY is to ensure that the most marginalized sections of society have access to adequate nutrition and food security.
Nutritional Programme for Adolescent Girls - Started in 2000:
• The Nutritional Programme for Adolescent Girls is a scheme launched to address the nutritional needs of adolescent girls in India.
• This programme aims to improve the nutritional status of girls in the age group of 11-18 years by providing them with balanced meals and nutritional supplements.
• It recognizes the importance of proper nutrition during adolescence for overall health, development, and well-being.
Emergency Feeding Programme - Started in 2001:
• The Emergency Feeding Programme was launched to provide immediate food assistance during times of crisis or emergencies, such as natural disasters, famines, or other situations that lead to food shortages.
• The programme aims to ensure that affected communities receive adequate food supplies to meet their basic nutritional requirements during times of hardship.
Village Grain Bank Scheme - Started in 2004:
• The Village Grain Bank Scheme is designed to enhance food security at the local level by establishing grain banks in villages.
• These grain banks store surplus food grains during good harvest seasons and provide access to these reserves to vulnerable households during periods of food scarcity.
• The scheme aims to empower communities to manage their own food security and mitigate the impact of food shortages.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('- (iv), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iii)') आणि पर्याय 2 ('- (iii), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iv)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('- (iv), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iii)') with Option 2 ('- (i), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (iv)'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — '- (iii), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iv)'. अर्थव्यवस्थेत Initiatives by Governmentचा थेट संबंध '- (iii), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iv)' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — '- (i), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (iv)'. Link Initiatives by Government with '- (i), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (iv)'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('- (iii), (b) - (i), (c) - (iv), (d) - (ii)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '- (iii), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iv)' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('- (iv), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iii)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '- (iii), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iv)' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('- (iii), (b) - (ii), (c) - (iv), (d) - (i)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '- (iii), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iv)' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('- (iii), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iv)') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('- (iii), (b) - (i), (c) - (iv), (d) - (ii)'): Incorrect. As per official verified records, '- (i), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (iv)' is the valid fact.
• Option 3 ('- (iv), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iii)'): Incorrect. As per official verified records, '- (i), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (iv)' is the valid fact.
• Option 4 ('- (iii), (b) - (ii), (c) - (iv), (d) - (i)'): Incorrect. As per official verified records, '- (i), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (iv)' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('- (i), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (iv)').