MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Money and Banking FMT-02
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे? (a) कृषी क्षेत्रात दिसून येणारी बेरोजगारी म्हणजे प्रच्छन्न बेरोजगारी आहे. (b) शेतीवर अवलंबून असलेल्या उद्योगांमध्ये हंगामी बेरोजगारी दिसून येते.

Which one of the following statements is correct? (a) Unemployment that is visible in agriculture sector is disguised unemployment. (b) Seasonal unemployment appears in industries which are dependent on agriculture.

पर्याय (Options):
A

केवळ (a)

B

केवळ (b)

C

दोघेही

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

वरीलपैकी काहीही नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर दोन्ही आहे. • प्रच्छन्न बेरोजगारी ही एक घटना आहे ज्यात प्रत्यक्षात आवश्यकतेपेक्षा जास्त लोक काम करतात . • हे प्रामुख्याने भारतातील कृषी आणि असंघटित क्षेत्रांमध्ये सापडते. • जेव्हा कामगरांच्या दलाचा एक भाग नोकर्‍याशिवाय राहिले जातात किंवा अनावश्यकपणे कार्य करतात तेव्हा अशा कार्यक्षमतेची उत्पादकता प्रभावीपणे शून्य असते. ही बेरोजगारी आहे ज्याचा एकूण उत्पादनावर कोणताही परिणाम होत नाही. • हंगामी बेरोजगारी ही बेरोजगारी असते जी वर्षाच्या काही विशिष्ट हंगामात उद्भवते. • वर्षभरात भारतातील शेतमजुर क्वचितच काम केले आहेत. • हे कृषीवर अवलंबून असलेल्या उद्योगांमध्ये दिसून येते. पूरक माहिती: • बेरोजगारी उद्भवते जेव्हा एखादी व्यक्ती जो रोजगारासाठी सक्रियपणे शोध घेत असेल त्याला काम सापडत नाही. • बेरोजगारीचा सर्वात वारंवार उपाय म्हणजे बेरोजगारीचा दर, जो कामगार दलातील लोकांच्या संख्येनुसार विभागलेल्या बेरोजगारांची संख्या आहे. • बेरोजगारीचा दर = (बेरोजगार कामगार / एकूण कामगार दल) × 100 • भारतात बेरोजगारीचे इतर प्रकारः • चक्रीय बेरोजगारी: हा व्यवसाय चक्राचा परिणाम आहे, जेथे मंदीच्या काळात बेरोजगारी वाढते आणि आर्थिक वाढीसह घटते. • तांत्रिक बेरोजगारीः तंत्रज्ञानातील बदलांमुळे नोकर्‍या गमावल्या जातात. 2016 मध्ये, जागतिक बँकेच्या आकडेवारीनुसार भारतात ऑटोमेशनमुळे धोक्यात आलेल्या नोकरींचे प्रमाण वर्षाकाठी 69% आहे. • असुरक्षित रोजगार: हा भारतातील बेरोजगारीचा मुख्य प्रकार आहे. योग्य नोकरीच्या कराराशिवाय अनौपचारिकरित्या काम करणारे लोक आणि अशा प्रकारे कोणत्याही कायदेशीर संरक्षणाचा आनंद घेत नाहीत. या व्यक्तींना 'बेरोजगार' समजले जाते कारण त्यांच्या कामकाजाची नोंद कधीही ठेवली जात नाही.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('वरीलपैकी काहीही नाही') आणि पर्याय 3 ('दोघेही') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'दोघेही'. अर्थव्यवस्थेत Money and Bankingचा थेट संबंध 'दोघेही' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('केवळ (a)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'दोघेही' हे ठरते. • पर्याय 2 ('केवळ (b)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'दोघेही' हे ठरते. • पर्याय 4 ('वरीलपैकी काहीही नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'दोघेही' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('दोघेही') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 04

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]