सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
वैधानिक तरलता प्रमाण हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• एसएलआर (SLR) आरबीआयने निश्चित केला आहे. CRR (रोख राखीव प्रमाण) आणि एसएलआर (SLR) ही पत वाढ, तरलतेचा प्रवाह आणि अर्थव्यवस्थेतील चलनवाढ नियंत्रित करण्यासाठी केंद्रीय बँकेच्या चलनविषयक धोरणाची पारंपारिक साधने आहेत.
• एसएलआर (SLR) बँकिंग नियमन कायदा, 1949 च्या कलम 24 (2A) द्वारे विहित करण्यात आला होता.
• चलनवाढीच्या काळात, बँक पत नियंत्रित करण्यासाठी आरबीआय एसएलआर (SLR) वाढवते.
• एसएलआर (SLR) हे चलनविषयक धोरण साधन आहे जे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) बँकांच्या विल्हेवाटीत तरलतेचे मूल्यांकन करण्यासाठी वापरते.
पूरक माहिती:
• रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया ही चलनविषयक धोरणांद्वारे महागाई नियंत्रित करण्याचा अधिकार आहे जी ती वाढवून करते:
• बँक दर,
• रेपो दर,
• रोख राखीव प्रमाण,
• डॉलर्स खरेदी करणे,
• पैशाच्या पुरवठ्याचे नियमन करणे
• पत उपलब्धता.
The correct answer is the Statutory Liquidity Ratio.
Explanation & Key Takeaways:
• The SLR is fixed by the RBI. CRR (Cash Reserve Ratio) and SLR have been the traditional tools of the central bank's monetary policy to control credit growth, the flow of liquidity, and inflation in the economy.
• The SLR was prescribed by Section 24 (2A) of the Banking Regulation Act, 1949.
• During inflation, RBI raises SLR to control the bank credit.
• SLR is a monetary policy tool that the Reserve Bank of India (RBI) uses to assess the liquidity at the banks' disposal.
Related Concepts:
• Reserve Bank of India is the authority to control inflation through monetary policies which it does by increasing:
• Bank rates,
• Repo rates,
• Cash reserve ratio,
• Buying dollars,
• Regulating money supply
• Availability of credit.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('निर्धारित तरलता प्रमाण') आणि पर्याय 3 ('वैधानिक तरलता प्रमाण') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('Stipulated Liquidity Ratio') with Option 3 ('Statutory Liquidity Ratio'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'वैधानिक तरलता प्रमाण'. अर्थव्यवस्थेत Money and Bankingचा थेट संबंध 'वैधानिक तरलता प्रमाण' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — 'Statutory Liquidity Ratio'. Link Money and Banking with 'Statutory Liquidity Ratio'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('वैधानिक तरलता राखीव'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वैधानिक तरलता प्रमाण' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('निर्धारित तरलता राखीव'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वैधानिक तरलता प्रमाण' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('निर्धारित तरलता प्रमाण'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वैधानिक तरलता प्रमाण' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('वैधानिक तरलता प्रमाण') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Statutory Liquidity Reserve'): Incorrect. As per official verified records, 'Statutory Liquidity Ratio' is the valid fact.
• Option 2 ('Stipulated Liquidity Reserve'): Incorrect. As per official verified records, 'Statutory Liquidity Ratio' is the valid fact.
• Option 4 ('Stipulated Liquidity Ratio'): Incorrect. As per official verified records, 'Statutory Liquidity Ratio' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('Statutory Liquidity Ratio').