MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Business and Economy FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतातील FDI च्या मार्गांच्या संदर्भात, खालील गोष्टींचा विचार करा: I. स्वयंचलित मार्गासाठी DPIIT आणि RBI च्या पूर्व-मंजुरीची आवश्यकता असते. II. सरकारी मार्गासाठी RBI च्या पूर्व-परवानगीची आवश्यकता असते. III. भारतातील बहुतेक क्षेत्रे स्वयंचलित मार्गाखाली 100% FDI ला परवानगी देतात. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

With reference to routes of FDI in India, consider the following: I. The automatic route requires prior approval of DPIIT and RBI. II. The government route requires prior permission from the RBI. III. Most sectors in India allow 100% FDI under the automatic route. Which of the above statements is/are correct?

पर्याय (Options):
A

फक्त I आणि II

B

फक्त II आणि III

C

फक्त III

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

I, II, आणि III

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे. In News • एप्रिल-जून FY26 च्या आकडेवारीनुसार, भारताला 18.62 अब्ज डॉलर FDI प्रवाह प्राप्त झाला, जो वार्षिक आधारावर 15% वाढ दर्शवतो. • सरकारने अधोरेखित केले आहे की बहुतेक क्षेत्रे आता स्वयंचलित मार्गाखाली आहेत, जे धोरण उदारीकरण आणि व्यवसाय सुलभता दर्शवते. • अलीकडील सुधारणांमुळे मंजुरीची आवश्यकता कमी झाली आहे आणि कोळसा खाणकाम, करार उत्पादन आणि सिंगल-ब्रँड रिटेल यांसारखी प्रमुख क्षेत्रे स्वयंचलित मार्गाखाली उघडली आहेत. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • स्वयंचलित मार्गाखाली, FDI ला DPIIT किंवा RBI च्या पूर्व-मंजुरीची आवश्यकता नसते. गुंतवणूकदारांना फक्त निधी मिळाल्याच्या 30 दिवसांच्या आत RBI ला सूचित करणे आणि 180 दिवसांच्या आत शेअर्स जारी करणे आवश्यक आहे. म्हणून, विधान I चुकीचे आहे. • सरकारी मार्गाखाली, गुंतवणूकदारांना संबंधित मंत्रालय/विभागाकडून पूर्व-मंजुरी घ्यावी लागते. उदाहरणार्थ, 74% पेक्षा जास्त संरक्षण FDI साठी संरक्षण मंत्रालयाच्या मंजुरीची आवश्यकता असते. म्हणून, विधान II चुकीचे आहे. • भारतातील बहुतेक क्षेत्रे, जसे की IT, दूरसंचार उत्पादन, नवीकरणीय ऊर्जा, सेवा इत्यादी, काही संवेदनशील/धोरणात्मक क्षेत्रांव्यतिरिक्त, स्वयंचलित मार्गाखाली 100% FDI ला परवानगी देतात. म्हणून, विधान III योग्य आहे. पूरक माहिती: • सरकारी मार्गाखालील संवेदनशील क्षेत्रे: संरक्षण (74% पेक्षा जास्त), दूरसंचार (49% पेक्षा जास्त), प्रिंट मीडिया, उपग्रह, मल्टी-ब्रँड रिटेल. • FEMA आणि RBI ची भूमिका: सर्व FDI व्यवहार FEMA (1999) + RBI नियमांनुसार नियंत्रित होतात. • ऐतिहासिक संदर्भ: 1991 पूर्वी, भारतामध्ये प्रतिबंधात्मक FDI धोरण होते. LPG सुधारणांनंतर, स्वयंचलित मार्गांचा लक्षणीय विस्तार झाला. • जागतिक तुलना: भारत जागतिक स्तरावर शीर्ष FDI प्राप्तकर्त्यांपैकी एक आहे परंतु तरीही त्याला जमीन, कामगार आणि न्यायिक विलंबासारख्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. • नैतिक कोन: स्वयंचलित मार्ग नोकरशाही विवेकाधिकार कमी करतो → कमी भ्रष्टाचार, अधिक पारदर्शकता, नैतिक शासनाच्या तत्त्वांशी सुसंगत.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('I, II, आणि III') आणि पर्याय 3 ('फक्त III') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'फक्त III'. अर्थव्यवस्थेत Business and Economyचा थेट संबंध 'फक्त III' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त I आणि II'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त III' हे ठरते. • पर्याय 2 ('फक्त II आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त III' हे ठरते. • पर्याय 4 ('I, II, आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त III' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('फक्त III') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]