योग्य उत्तर नैतिक प्रभाव आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• नैतिक प्रभाव हे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाद्वारे वापरले जाणारे क्रेडिट नियंत्रणाचे गुणात्मक उपाय आहे.
• हे मध्यवर्ती बँकेद्वारे व्यापारी बँकांच्या वर्तनावर प्रभाव टाकण्यासाठी वापरले जाणारे प्रेरक तंत्र आहे.
• मध्यवर्ती बँकेने जारी केलेल्या धोरण मार्गदर्शक तत्त्वांचे आणि नियमांचे पालन करण्यास बँकांना प्रोत्साहित करण्यासाठी RBI नैतिकतेचा वापर करते.
• हा एक बंधनकारक नसलेला उपाय आहे आणि बँकांना इच्छित कृतीचा अवलंब करण्यास पटवून देण्यासाठी RBI च्या प्रतिष्ठा आणि विश्वासार्हतेवर अवलंबून आहे.
• RBI द्वारे वापरल्या जाणाऱ्या क्रेडिट नियंत्रणाच्या इतर उपायांमध्ये CRR (रोख राखीव प्रमाण) आणि SLR (वैधानिक तरलता प्रमाण) सारख्या परिमाणात्मक उपायांचा समावेश होतो.
पूरक माहिती:
• CRR (रोख राखीव प्रमाण) ही ठेवींची टक्केवारी आहे जी बँकांना आरबीआयकडे राखीव म्हणून ठेवायची आहे.
• हे क्रेडिट नियंत्रणाचे एक परिमाणात्मक उपाय आहे कारण ते थेट बँकांच्या तरलता आणि कर्ज देण्याची क्षमता प्रभावित करते.
• SLR (वैधानिक तरलता प्रमाण) ही बँकांना सरकारी रोख्यांसारख्या विशिष्ट सिक्युरिटीजमध्ये गुंतवणूक करणे आवश्यक असलेल्या ठेवींची टक्केवारी आहे.
• हे क्रेडिट नियंत्रणाचे एक परिमाणात्मक उपाय देखील आहे कारण ते बँकांद्वारे कर्ज देण्यासाठी उपलब्ध निधी प्रतिबंधित करते.
The correct answer is Moral Suasion.
Explanation & Key Takeaways:
• Moral suasion is a qualitative measure of credit control used by the Reserve Bank of India.
• It is a persuasive technique used by the central bank to influence the behavior of the commercial banks.
• The RBI uses moral suasion to encourage banks to comply with the policy guidelines and regulations issued by the central bank.
• It is a non-binding measure and relies on the reputation and credibility of the RBI to convince the banks to follow the desired course of action.
• Other measures of credit control used by the RBI include quantitative measures such as CRR (Cash Reserve Ratio) and SLR (Statutory Liquidity Ratio).
Related Concepts:
• CRR (Cash reserve ratio) is the percentage of deposits that banks are required to keep with the RBI as a reserve.
• It is a quantitative measure of credit control as it directly affects the liquidity and lending capacity of the banks.
• SLR (Statutory Liquid Ratio) is the percentage of deposits that banks are required to invest in specified securities such as government bonds.
• It is also a quantitative measure of credit control as it restricts the funds available for lending by the banks.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('B आणि C दोन्ही') आणि पर्याय 2 ('फक्त B') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Both B and C') with Option 2 ('Only B'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'फक्त B'. अर्थव्यवस्थेत RBIचा थेट संबंध 'फक्त B' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — 'Only B'. Link RBI with 'Only B'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('फक्त A'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त B' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('B आणि C दोन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त B' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('फक्त C'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त B' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('फक्त B') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Only A'): Incorrect. As per official verified records, 'Only B' is the valid fact.
• Option 3 ('Both B and C'): Incorrect. As per official verified records, 'Only B' is the valid fact.
• Option 4 ('Only C'): Incorrect. As per official verified records, 'Only B' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Only B').