योग्य उत्तर सहा आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• 15 एप्रिल 1980 रोजी भारत सरकारच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळाने सहा बँकांचे राष्ट्रीयीकरण केले होते.
• राष्ट्रीयीकरण म्हणजे एखाद्या उपक्रमाची मालकी आणि व्यवस्थापन खाजगी हातातून सरकारकडे हस्तांतरित करणे होय.
• भारतात 1969 मध्ये मंजूर करण्यात आलेल्या एका अध्यादेशाद्वारे बँकांचे राष्ट्रीयीकरण करण्यात आले.
• भारतात बँकांचे राष्ट्रीयीकरण करणाऱ्या पंतप्रधान इंदिरा गांधी या होत्या.
• बँकांचे पहिले राष्ट्रीयीकरण 19 जुलै 1969 रोजी झाले.
• 1969 मध्ये 14 बँकांचे राष्ट्रीयीकरण करण्यात आले.
• हे अशा बँकांवर आधारित होते ज्यांच्या ठेवी 50 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त होत्या.
• दुसऱ्यांदा सरकारने 15 एप्रिल 1980 रोजी बँकांचे राष्ट्रीयीकरण केले.
• 1980 मध्ये 6 बँकांचे राष्ट्रीयीकरण करण्यात आले.
• हे अशा बँकांवर आधारित होते ज्यांच्या ठेवी 200 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त होत्या.
• या सहा बँका पुढीलप्रमाणे आहेत:
• आंध्रा बँक (Andhra Bank): आता युनियन बँक ऑफ इंडियाचा भाग आहे
• कॉर्पोरेशन बँक (Corporation Bank): आता युनियन बँक ऑफ इंडियाचा भाग आहे
• न्यू बँक ऑफ इंडिया (New Bank of India): आता पंजाब नॅशनल बँकेचा भाग आहे
• ओरिएंटल बँक ऑफ कॉमर्स (Oriental Bank of Commerce): आता पंजाब नॅशनल बँकेचा भाग आहे
• पंजाब अँड सिंध बँक (Punjab and Sind Bank): 1980 मध्ये राष्ट्रीयीकरण झाले
• विजया बँक (Vijaya Bank): आता बँक ऑफ बडोदा.
महत्त्वाची टीप:
• भारतातील बहुतांश राष्ट्रीयीकृत बँकांना 'सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका' म्हणूनही ओळखले जाते.
• अनेक बँकांच्या विलीनीकरणानंतर, सध्या भारतात स्टेट बँक ऑफ इंडियासह एकूण 12 सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका कार्यरत आहेत (RBI च्या अधिकृत संकेतस्थळानुसार).
The correct answer is Six
Explanation & Key Takeaways:
• Six banks were nationalised by the Union Government of India in 15th April 1980.
• Nationalization is the transfer of ownership and management of an undertaking from private hands to the states.
• Banks were nationalized in India through an ordinance passed in the year 1969.
• Indira Gandhi was the prime minister who nationalized banks in India.
• The first nationalization of banks took place on 19th July 1969.
• 14 banks were nationalized in 1969.
• It was based on the banks whose deposit exceeds Rs. 50 crores.
• The second time the government nationalized banks on 15th April 1980.
• 6 banks were nationalized in 1980.
• It was based on the banks whose deposit exceeds Rs. 200 crores
• Six banks in are:
• Andhra Bank: Now part of Union Bank of India
• Corporation Bank: Now part of Union Bank of India
• New Bank of India: Now part of Punjab National Bank
• Oriental Bank of Commerce: Now part of Punjab National Bank
• Punjab and Sind Bank: Nationalized in 1980
• Vijaya Bank: Now Bank of Baroda.
Common Pitfalls:
• Most of the nationalized banks in India are also referred to as 'public sector banks'.
• After the merger of many banks, currently there are a total of 12 public sector banks in India including the State Bank of India (based on the RBI official website).
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('तीन') आणि पर्याय 4 ('सहा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Three') with Option 4 ('Six'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'सहा'. अर्थव्यवस्थेत Initiatives by Governmentचा थेट संबंध 'सहा' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — 'Six'. Link Initiatives by Government with 'Six'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('तीन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सहा' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('नऊ'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सहा' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('दहा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सहा' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('सहा') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Three'): Incorrect. As per official verified records, 'Six' is the valid fact.
• Option 2 ('Nine'): Incorrect. As per official verified records, 'Six' is the valid fact.
• Option 3 ('Ten'): Incorrect. As per official verified records, 'Six' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Six').