MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Money and Banking FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणता अप्रत्यक्ष कर आहे?

Which of these is an indirect tax?

पर्याय (Options):
A

आयकर

B

निगम कर

C

भांडवली लाभ कर

D

उत्पादन शुल्क

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर उत्पादन शुल्क हे आहे. • अप्रत्यक्ष कर हा वस्तू आणि सेवांच्या वापरावर आकारला जाणारा कर आहे. हे एखाद्या व्यक्तीच्या उत्पन्नावर थेट आकारले जात नाही. • खरेदी केलेल्या वस्तू किंवा सेवांच्या बाजार मूल्याचा भाग म्हणून अप्रत्यक्ष कर भरलेल्या ग्राहकापर्यंत पोहोचण्यापूर्वी ते वस्तू आणि सेवांवर आकारले जाते. महत्त्वाची टीप: • उत्पादन शुल्क म्हणजे उत्पादन, परवाना आणि विक्रीसाठी वस्तूंवर आकारला जाणारा कराचा एक प्रकार आहे. • भारत सरकारला वस्तूंच्या उत्पादकांनी भरलेला अप्रत्यक्ष कर, उत्पादन शुल्क सीमाशुल्काच्या विरुद्ध आहे कारण ते देशांतर्गत वस्तूंपासून उत्पादित केलेल्या वस्तूंवर लागू केले जाते, तर देशाबाहेरून आयात केलेल्या वस्तूंवर सीमाशुल्क शुल्क आकारले जाते. • GST लागू झाल्यानंतर उत्पादन शुल्काची जागा केंद्रीय GST ने घेतली असल्याने केंद्र सरकारकडून उत्पादन शुल्क आकारले जात होते. CGST मधून मिळणारा महसूल केंद्र सरकारला मिळतो. • आज उत्पादन शुल्क फक्त पेट्रोलियम आणि अल्कोहोलवर लागू होते. पूरक माहिती: • प्रत्यक्ष कर: • प्रत्यक्ष कर हा एक कर आहे जो एखादी व्यक्ती किंवा संस्था सरकारसारख्या संस्थांना थेट देते. • प्रत्यक्ष कर खालील प्रकारचे आहेत: • निगम कर • उद्योगांना त्यांच्या व्यवसायातून मिळणाऱ्या निव्वळ उत्पन्नावर किंवा नफ्यावर थेट कर आकारला जातो. • भांडवली लाभ कर: • भांडवली मालमत्तेच्या विक्रीतून मिळालेला कोणताही नफा म्हणून भांडवलाची व्याख्या केली जाऊ शकते आणि प्राप्त झालेला नफा उत्पन्नाच्या कंसात येतो. त्यामुळे मिळालेल्या उत्पन्नावर कर भरावा लागतो. जो कर भरला जातो त्याला भांडवली नफा कर म्हणतात आणि दीर्घकालीन किंवा अल्प मुदतीचा असू शकतो. • आयकर • हा थेट कर आहे जो सरकार आपल्या नागरिकांच्या उत्पन्नावर लावते. 1961 च्या प्राप्तिकर कायदा, केंद्र सरकार हा कर वसूल करते अशी तरतूद आहे. म्हणून, योग्य उत्तर उत्पादन शुल्क हे आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('आयकर') आणि पर्याय 4 ('उत्पादन शुल्क') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'उत्पादन शुल्क'. अर्थव्यवस्थेत Money and Bankingचा थेट संबंध 'उत्पादन शुल्क' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('आयकर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'उत्पादन शुल्क' हे ठरते. • पर्याय 2 ('निगम कर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'उत्पादन शुल्क' हे ठरते. • पर्याय 3 ('भांडवली लाभ कर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'उत्पादन शुल्क' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('उत्पादन शुल्क') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]