MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Money and Banking FMT-02
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

एखाद्या संस्थेने किंवा कंपनीने केलेल्या खर्चाच्या संदर्भात, खालीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत? 1. नवीन तंत्रज्ञान संपादित करणे म्हणजे भांडवली खर्च होय. 2. कर्ज वित्तपुरवठा हा भांडवली खर्च मानला जातो, तर इक्विटी वित्तपुरवठा हा महसुली खर्च मानला जातो. खालील संकेत वापरून योग्य उत्तर निवडा:

With reference to the expenditure made by an organisation or a company, which of the following statements is/are correct ? 1. Acquiring new technology is capital expenditure. 2. Debt financing is considered capital expenditure, while equity financing is considered revenue expenditure. Select the correct answer using the code given below :

पर्याय (Options):
A

फक्त 1

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

फक्त 2

C

1 आणि 2 दोन्ही

D

1 किंवा 2 यापैकी नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
फक्त 1 हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: भांडवली खर्च • स्थिर मालमत्तेच्या विकासासाठी सरकारने केलेला हा खर्च असतो. • जर एखाद्या वस्तूचा उपयुक्तता कालावधी एका वर्षापेक्षा जास्त असेल, तर त्याचे भांडवलीकरण केले जाते (म्हणजेच तो CapEx मानला जाऊ शकतो). भांडवली खर्च म्हणजे वस्तू किंवा सेवांसाठी केलेला भरणा होय, जो ताळेबंदात (बॅलन्स शीट) नोंदवला जातो - किंवा भांडवलीकृत केला जातो. • भांडवली खर्चाचा उपयोग मालमत्ता निर्माण करण्यासाठी किंवा दायित्वे कमी करण्यासाठी केला जातो. • यामध्ये पुढील बाबींचा समावेश होतो: रस्ते आणि रुग्णालये यांसारख्या मालमत्ता निर्माण करण्यासाठी सरकारने केलेली दीर्घकालीन गुंतवणूक, आणि सरकारने राज्यांना कर्जाच्या स्वरूपात दिलेला पैसा किंवा स्वतःच्या कर्जाची परतफेड. • अशाप्रकारे, नवीन तंत्रज्ञान संपादित करणे हा भांडवली खर्च मानला जातो, कारण यामुळे भविष्यात नफा मिळेल आणि नवीन मालमत्तेच्या निर्मितीस मदत होईल. म्हणून, विधान 1 योग्य आहे. • भांडवली खर्चाच्या अंतर्गत कर्ज वित्तपुरवठा (डेट फायनान्सिंग) आणि इक्विटी फायनान्सिंगचा विचार केला जातो. म्हणून, विधान 2 योग्य नाही. महत्त्वाची टीप: 1. भांडवली खर्च (CapEx) • व्याख्या: भौतिक मालमत्ता संपादित करण्यासाठी, सुधारण्यासाठी किंवा तिचे आयुष्य वाढवण्यासाठी केलेला खर्च, ज्यामुळे दीर्घकाळासाठी फायदे मिळतात. उदाहरणांमध्ये जमीन, इमारती, यंत्रसामग्री आणि पायाभूत सुविधांचा समावेश होतो. • उद्देश: सरकार किंवा व्यवसायाची भविष्यातील कमाई क्षमता वाढवणे आणि त्याचा भांडवली साठा विकसित करणे. • वैशिष्ट्ये: • दीर्घकालीन फायदे: CapEx मुळे अशा मालमत्तेची निर्मिती होते, जी अनेक वर्षे उपयोगिता प्रदान करते. • अनावर्ती: यामध्ये सामान्यतः मोठ्या प्रमाणावर आणि क्वचित होणाऱ्या निधीचा खर्च समाविष्ट असतो. • भांडवलीकरण: ताळेबंदात मालमत्ता म्हणून नोंद केली जाते; त्याच्या उपयुक्त आयुष्यादरम्यान त्याचे मूल्य घसारा किंवा परिमार्जनाद्वारे कमी केले जाते. • उदाहरणे: • रस्ते, पूल आणि शाळांचे बांधकाम. • यंत्रसामग्री, उपकरणे किंवा जमीन खरेदी. • सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांमधील (PSU) गुंतवणूक. • सरकारी वित्तावर होणारा परिणाम: • यामुळे मालमत्ता निर्मिती आणि आर्थिक वाढ होते. • पायाभूत सुविधांचा विकास आणि लोककल्याण यामध्ये मदत होते. • कर्जाद्वारे वित्तपुरवठा केल्यास सुरुवातीला सरकारी कर्जात वाढ होते, परंतु भविष्यातील संभाव्य महसूल याची भरपाई करू शकतो. 2. महसुली खर्च (RevEx) • व्याख्या: सरकारी सेवांच्या दैनंदिन कामकाजासाठी आणि देखभालीसाठी आवश्यक असलेले अल्प-मुदतीचे खर्च. हे चालू आर्थिक वर्षाच्या पलीकडे मालमत्ता निर्माण करत नाहीत किंवा लाभही देत नाहीत. • उद्देशः सध्याचे प्रशासकीय आणि कार्यान्वयीन खर्च भागवणे, विद्यमान मालमत्तेची देखभाल करणे आणि सार्वजनिक सेवा प्रदान करणे. • वैशिष्ट्ये: • अल्प-मुदतीचे फायदे: खर्चाचे फायदे त्याच आर्थिक वर्षात मिळतात. • आवर्ती स्वरूप: यामध्ये वेतन, अनुदाने, निवृत्तीवेतन आणि देखभाल खर्च यांसारख्या नियमित देयकांचा समावेश होतो. • खर्चाची नोंद: उत्पन्न विवरणात थेट नोंद केली जाते, ज्यामुळे अधिशेष कमी होतो किंवा तूट वाढते. • उदाहरणे: • सरकारी कर्मचाऱ्यांचे वेतन. • सरकारी कर्जावरील व्याजाची देयके. • अनुदान (जसे अन्न आणि इंधन अनुदान) आणि निवृत्तीवेतन. • सरकारी इमारती आणि पायाभूत सुविधांची देखभाल. • सरकारी वित्तावर होणारा परिणाम: • यामुळे मालमत्ता निर्मिती होत नाही परंतु आवश्यक सार्वजनिक सेवा प्रदान करण्यासाठी हा खर्च महत्त्वपूर्ण आहे. • कार्यक्षमतेने व्यवस्थापन न केल्यास, अतिरीक्त महसुली खर्चामुळे वित्तीय तूटवाढू शकते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('फक्त 2') आणि पर्याय 1 ('फक्त 1') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'फक्त 1'. अर्थव्यवस्थेत Money and Bankingचा थेट संबंध 'फक्त 1' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('फक्त 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1 आणि 2 दोन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1' हे ठरते. • पर्याय 4 ('1 किंवा 2 यापैकी नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('फक्त 1') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]