MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Economy FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

जानेवारी ते डिसेंबर 2024 दरम्यान, नियतकालिक श्रमदल सर्वेक्षणानुसार भारतातील बेरोजगारीचा दर किती होता?

What was the unemployment rate in India as per the Periodic Labour Force Survey during January to December 2024?

पर्याय (Options):
A

1%

B

2%

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

16.5%

D

5.6%

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर 3.2% आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • नियतकालिक कामगार दल सर्वेक्षणानुसार (PLFS) जानेवारी ते डिसेंबर 2024 या कालावधीत भारतातील बेरोजगारीचा दर 3.2% नोंदवला गेला. • ही आकडेवारी मागील वर्षांच्या तुलनेत बेरोजगारीच्या दरात घट दर्शवते, जे कामगार बाजारात सुधारणा दर्शवते. • राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय (NSO) द्वारे आयोजित PLFS, भारतातील बेरोजगारी आणि कामगार दलाच्या सहभागाचा मागोवा घेण्यासाठी एक महत्त्वाचे सर्वेक्षण आहे. • ग्रामीण बेरोजगारी शहरी भागांच्या तुलनेत कमी पातळीवर होती, जी या प्रदेशांमधील रोजगाराच्या संधींमधील फरक दर्शवते. • सर्वेक्षण स्वयंरोजगार आणि असंघटित क्षेत्रातील नोकऱ्यांमध्ये वाढ दर्शवते, ज्यामुळे बेरोजगारी दरात घट झाली आहे. पूरक माहिती: • नियतकालिक कामगार दल सर्वेक्षण (PLFS): • NSO द्वारे 2017 मध्ये सुरू करण्यात आलेले PLFS हे भारतातील अधिकृत कुटुंब-आधारित रोजगार सर्वेक्षण आहे. • हे बेरोजगारी, कार्यबल सहभाग आणि कामगार दल सहभाग दर यांसारख्या प्रमुख कामगार बाजार निर्देशकांवर डेटा प्रदान करते. • बेरोजगारी दर: • कामगार दलातील बेरोजगार आणि सक्रियपणे रोजगार शोधत असलेल्या लोकांची टक्केवारी म्हणून परिभाषित केले जाते. • हा आर्थिक आरोग्य आणि कामगार बाजाराच्या परिस्थितीचा एक महत्त्वाचा सूचक आहे. • शहरी विरुद्ध ग्रामीण रोजगार: • शहरी भागांमध्ये औपचारिक क्षेत्रातील नोकऱ्यांवर अवलंबून असल्यामुळे बेरोजगारीचे दर सामान्यतः जास्त असतात. • शेती आणि असंघटित कामांच्या प्रसारामुळे ग्रामीण भागांमध्ये अनेकदा कमी दर असतात. • कामगार दल सहभाग दर (LFPR): • 15 वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या लोकसंख्येचा एक भाग जो एकतर कार्यरत आहे किंवा सक्रियपणे कामाच्या शोधात आहे. • भारताचा LFPR ऐतिहासिकदृष्ट्या जागतिक सरासरीपेक्षा कमी आहे, विशेषतः महिलांसाठी. • भारतात स्वयंरोजगार: • भारतातील कामगार शक्तीचा एक महत्त्वपूर्ण भाग स्वयंरोजगारात गुंतलेला आहे, विशेषतः शेती, व्यापार आणि लघुउद्योगांमध्ये. • स्वयंरोजगार बेरोजगारी कमी करण्यास मदत करतो परंतु अनेकदा कमी उत्पन्न आणि असंघटित कामाचा समावेश असतो.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('16.5%') आणि पर्याय 2 ('2%') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — '2%'. अर्थव्यवस्थेत Economyचा थेट संबंध '2%' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('1%'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '2%' हे ठरते. • पर्याय 3 ('16.5%'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '2%' हे ठरते. • पर्याय 4 ('6%'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '2%' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('2%') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]