MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Initiatives by Government FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

1991 च्या सुधारणांनी उद्योगांचे निर्गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहन दिले होते. 1991 नंतरच्या सुधारणांनंतर कोणता उद्योग सार्वजनिक क्षेत्रासाठी राखीव ठेवण्यात आला आहे?

The 1991 reforms promoted deregulation of industries. Which industry continued to be reserved for public sector post-1991 reforms?

पर्याय (Options):
A

इलेक्ट्रॉनिक्स

B

वस्त्रोद्योग

C

अणुऊर्जा

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

ऑटोमोबाईल्स

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर अणुऊर्जा आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • 1991 नंतरच्या आर्थिक सुधारणांनंतर, खाजगी क्षेत्राचा सहभाग वाढवण्यासाठी आणि सरकारी नियंत्रण कमी करण्यासाठी बहुतेक उद्योगांचे निर्गुंतवणूक करण्यात आले. • या सुधारणांनंतरही, अणुऊर्जा क्षेत्र हे त्याच्या सामरिक महत्त्वामुळे आणि सुरक्षा विचारांमुळे सार्वजनिक क्षेत्रासाठी राखीव ठेवण्यात आले आहे. • अणुऊर्जा अधिनियम, 1962, भारतातील अणु ऊर्जेशी संबंधित सर्व कार्यांचे नियमन करतो आणि त्याचे कार्य केवळ सरकारपुरते मर्यादित ठेवतो. • भारत सरकार अंतर्गत, अणुऊर्जा विभाग (DAE), देशातील अणु ऊर्जेच्या विकास आणि नियमनासाठी जबाबदार आहे. • अणुऊर्जेचे सामरिक स्वरूप हे संरक्षण, अंतराळ संशोधन आणि ऊर्जा सुरक्षा यामध्ये त्याचे भूमिका सुनिश्चित करते, ज्यामुळे ते राष्ट्रीय सार्वभौमत्वासाठी महत्त्वपूर्ण ठरते. पूरक माहिती: • 1991 च्या आर्थिक सुधारणा: • या सुधारणांना LPG (उखाजा- उदारीकरण, खाजगीकरण आणि जागतिकीकरण) सुधारणा असेही म्हणतात, त्या परकीय चलन तुटीची समस्या सोडवण्यासाठी आणि भारताला जागतिक अर्थव्यवस्थेत समाकलित करण्यासाठी सुरू करण्यात आल्या होत्या. • बँकिंग, दूरसंचार आणि उत्पादन यांसारखे क्षेत्र देशांतर्गत आणि परदेशी खाजगी व्यक्तींसाठी खुले करण्यात आले होते. • अणुऊर्जा अधिनियम, 1962: • सदर अधिनियम भारतातील अणुऊर्जेच्या विकास, नियमन आणि नियंत्रणासाठी कायदेशीर चौकट प्रदान करतो. • सदर अधिनियम कोणत्याही व्यक्तीला किंवा खाजगी संस्थेला सरकारी अधिकृततेशिवाय अणुऊर्जेशी संबंधित कार्यांमध्ये भाग घेण्यास प्रतिबंधित करतो. • अणुऊर्जा विभाग (DAE): • 1954 मध्ये स्थापित, DAE अणुऊर्जा आणि संबंधित तंत्रज्ञानाचे संशोधन, उत्पादन आणि विकासासाठी जबाबदार आहे. • हे भाभा अणु संशोधन केंद्र (BARC) आणि भारतीय अणुऊर्जा महामंडळ (NPCIL) यांसारख्या संस्थांवर देखरेख करते. • अणुऊर्जेचे सामरिक महत्त्व: • हे अणुबॉम्ब आणि पाणबुड्यांच्या विकासासह राष्ट्रीय संरक्षणात महत्त्वाची भूमिका बजावते. • अणुऊर्जा भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेमध्ये योगदान देते, जी स्वच्छ आणि शाश्वत ऊर्जेचा स्त्रोत प्रदान करते. • जागतिक संदर्भ: • भारत नागरी अणु करार यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय करारांवर स्वाक्षरी करणारा देश असून अणु तंत्रज्ञानाच्या शांततापूर्ण वापरासाठी आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेसोबत (IAEA) काम करतो. • आंतरराष्ट्रीय सहकार्यांनंतरही, भारत सरकार, आपल्या अणु कार्यक्रमांवर सामरिक आणि सुरक्षा कारणांसाठी पूर्ण नियंत्रण ठेवते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('ऑटोमोबाईल्स') आणि पर्याय 3 ('अणुऊर्जा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'अणुऊर्जा'. अर्थव्यवस्थेत Initiatives by Governmentचा थेट संबंध 'अणुऊर्जा' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('इलेक्ट्रॉनिक्स'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अणुऊर्जा' हे ठरते. • पर्याय 2 ('वस्त्रोद्योग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अणुऊर्जा' हे ठरते. • पर्याय 4 ('ऑटोमोबाईल्स'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अणुऊर्जा' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('अणुऊर्जा') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]