MPSC Test Logo mpsctest.in
Current Affairs Indexes and Reports FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

NITI आयोगाच्या पहिल्या बहुआयामी गरीबी निर्देशांक (MPI) अहवाल 2021 नुसार 0.71 टक्के असलेले सर्वात कमी दारिद्र्य असलेले राज्य कोणते आहे?

Which is the least poverty state with the 0.71 per cent as per NITI Aayog's first Multidimensional Poverty Index (MPI) report 2021?

पर्याय (Options):
A

पंजाब

B

केरळा

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

तामिळनाडू

D

सिक्कीम

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
बरोबर उत्तर केरळ आहे. मुख्य मुद्दे • राष्ट्रीय बहुआयामी गरीबी निर्देशांक : • राष्ट्रीय MPI प्रकल्पाचे उद्दिष्ट ग्लोबल MPI ची रचना करणे आणि जागतिक MPI क्रमवारीत भारताचे स्थान सुधारण्याच्या मोठ्या उद्दिष्टासह व्यापक सुधारणा कृती योजना तयार करण्यासाठी जागतिक स्तरावर संरेखित आणि तरीही सानुकूलित भारत MPI तयार करणे हे आहे . • भारताचे राष्ट्रीय MPI आरोग्य, शिक्षण आणि राहणीमान या तीन मोठ्या परिमाणांमध्ये कुटुंबांना भेडसावणाऱ्या अनेक आणि एकाच वेळी वंचितांना कॅप्चर करते. • NITI आयोग हे बहुआयामी गरीबी निर्देशांक (MPI) साठी नोडल मंत्रालय आहे. • निर्देशांकाच्या प्रकाशन संस्थांशी (ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीचा ऑक्सफर्ड पॉव्हर्टी अँड ह्युमन डेव्हलपमेंट इनिशिएटिव्ह (OPHI) आणि संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम (UNDP)) यांच्याशी संलग्न होण्यासाठी NITI आयोग जबाबदार आहे. • NITI आयोग राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांना त्यांच्या कामगिरीच्या आधारे क्रमवारी लावण्यासाठी जबाबदार आहे आणि प्रत्येक राष्ट्रीय MPI निर्देशकाशी मॅप केलेल्या बारा लाइन मंत्रालयांचा सल्ला घेण्यासाठी आंतर-मंत्रालय MPI समन्वय समिती (MPICC) देखील स्थापन केली आहे. • MPI चा आधारभूत अहवाल 2015-16 मध्ये घेण्यात आलेल्या चौथ्या राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षण (NFHS) वर आधारित आहे. • FHS हे भारत सरकारच्या आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या अंतर्गत इंटरनॅशनल इन्स्टिट्यूट फॉर पॉप्युलेशन सायन्सेस (IIPS) द्वारे आयोजित केले जाते. अतिरिक्त माहिती • कॅबिनेट सचिवांच्या ग्लोबल इंडेक्स फॉर रिफॉर्म्स अँड ग्रोथ (GIRG) उपक्रमांतर्गत, देशाच्या कामगिरीचे निरीक्षण मानव विकास निर्देशांक (HDI), जागतिक भूक निर्देशांक (GHI), जागतिक स्पर्धात्मकता निर्देशांक (GCI), मानवी भांडवल निर्देशांकासह 29 जागतिक निर्देशांकांवर केले जात आहे. (HCI), ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स (GII), इतर. • बहुआयामी गरीबी निर्देशांक (एमपीआय) त्यापैकी एक आहे. • या सरावाचा उद्देश महत्त्वाच्या सामाजिक, आर्थिक आणि इतर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यताप्राप्त निर्देशांकांच्या देखरेख यंत्रणेचा लाभ घेणे, परिणाम सुधारण्यासाठी सुधारणा घडवून आणण्यासाठी आणि जागतिक स्तरावर या निर्देशांकांमध्ये भारताच्या कामगिरीमध्ये त्या अनुषंगाने प्रतिबिंबित करण्यासाठी साधने म्हणून या निर्देशांकांचा वापर सक्षम करणे हा आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('तामिळनाडू') आणि पर्याय 2 ('केरळा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'केरळा'. Indexes and Reportsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('पंजाब'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केरळा' हे ठरते. • पर्याय 3 ('तामिळनाडू'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केरळा' हे ठरते. • पर्याय 4 ('सिक्कीम'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केरळा' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('केरळा') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या लोकपालने 16 जानेवारी 2026 रोजी स्थापना दिवस साजरा केला. भारताच्या लोकपालासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये भारताचे पहिले मिथेनॉल ड्युअल-फ्यूल डिझेल इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्म सप्लाय वेसल तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन भारतीय संस्थांनी करार केला?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

बँक ऑफ बडोदाने 22 भाषांमध्ये ग्राहकांच्या संवादांना सुलभ करण्यासाठी सुरू केलेल्या AI-आधारित संवादात्मक व्यासपीठाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये दूरसंचार विभागाने (DoT) 5G, AI आणि IoT वापरून स्केलेबल सोल्यूशन्स विकसित करण्यासाठी सुरू केलेल्या उपक्रमाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

पी. व्ही. सिंधू यांनी अशी कोणती भूमिका स्वीकारली आहे, ज्यामुळे त्यांना BWF परिषदेवर मतदानाचा हक्क मिळाला आहे?