योग्य उत्तर प्रोजेक्ट टायगर संवर्धन कार्यक्रम आहे.
In News
• केंद्रीय जलशक्ती मंत्री सी.आर. पाटील यांनी नमामि गंगे मिशन अंतर्गत जैवविविधता संरक्षणाला बळकट करण्यासाठी अनेक जलचर संवर्धन उपक्रम सुरू केले.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• गंगा नदीतील जलचर जीवनाच्या आरोग्यावर लक्ष ठेवण्यासाठी प्रगत वैज्ञानिक प्रयोगशाळा वापरून एक्वा लाईफ संवर्धन मॉनिटरिंग सेंटरचे उद्घाटन करण्यात आले.
• धोक्यात असलेल्या नदीतील डॉल्फिनसाठी जलद प्रतिसाद आणि आपत्कालीन काळजी सुनिश्चित करण्यासाठी डॉल्फिन बचाव रुग्णवाहिका सुरू करण्यात आली.
• गंगा नदीच्या काठी दुर्मिळ पक्षी प्रजातींचे संरक्षण करण्यासाठी बॉम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीच्या सहकार्याने इंडियन स्किमर संवर्धन प्रकल्प सुरू करण्यात आला.
• जैवविविधता आणि टिकाऊ पद्धतींना समर्थन देण्यासाठी घडियाल आणि लाईफसाठी भरड धान्य यांच्या संवर्धन कृती आराखड्यावर आधारित प्रकाशने देखील प्रकाशित करण्यात आली.
पूरक माहिती:
• नमामि गंगे मिशन
• भारत सरकारचा एक महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रम आहे, ज्याचा उद्देश गंगा नदीचे संवर्धन आणि पुनरुज्जीवन करणे आहे.
• प्रदूषण कमी करणे, जैवविविधता संवर्धन आणि टिकाऊ नदी व्यवस्थापनावर लक्ष केंद्रित केले जाते.
• एक्वा लाईफ संवर्धन मॉनिटरिंग सेंटर
• परिस्थितीकी, मायक्रोप्लास्टिक विश्लेषण आणि स्थानिक अभ्यासासाठी प्रगत प्रयोगशाळांचा वापर करते.
• जलचर जैवविविधता आणि नदीच्या आरोग्याचे वैज्ञानिक दृष्ट्या परीक्षण करण्यास मदत करते.
• इंडियन स्किमर
• नदीच्या परिसंस्थेवर अवलंबून असलेली एक दुर्मिळ पक्षी प्रजाती आहे.
• गंगा नदीच्या काठी घरटी बांधण्याच्या ठिकाणांचे संरक्षण करण्यावर संवर्धन प्रयत्नांचे लक्ष केंद्रित आहे.
• प्रोजेक्ट टायगर
• 1973 मध्ये वाघांच्या संरक्षणासाठी सुरू करण्यात आलेला वन्यजीव संवर्धन कार्यक्रम.
• मुख्यतः वन परिसंस्थेवर लक्ष केंद्रित केले जाते आणि नमामि गंगे अंतर्गत जलचर संवर्धन उपक्रमांशी जोडलेले नाही.
The correct answer is Project Tiger Conservation Programme.
In News
• Union Jal Shakti Minister C.R. Paatil launched multiple aquatic conservation initiatives to strengthen biodiversity protection under the Namami Gange Mission.
Explanation & Key Takeaways:
• The Aqua Life Conservation Monitoring Centre was inaugurated to track the health of aquatic life in the Ganga using advanced scientific laboratories.
• A Dolphin Rescue Ambulance was launched to ensure rapid response and emergency care for endangered river dolphins.
• The Indian Skimmer Conservation Project was launched in collaboration with the Bombay Natural History Society to protect rare bird species along the Ganga.
• Publications on the conservation action plan for Gharial and Millets for Life were also released to support biodiversity and sustainable practices.
Related Concepts:
• Namami Gange Mission
• A flagship programme of the Government of India aimed at conservation and rejuvenation of the River Ganga.
• Focuses on pollution abatement, biodiversity conservation, and sustainable river management.
• Aqua Life Conservation Monitoring Centre
• Uses advanced laboratories for ecology, microplastics analysis, and spatial studies.
• Supports scientific monitoring of aquatic biodiversity and river health.
• Indian Skimmer
• A rare bird species dependent on riverine ecosystems.
• Conservation efforts are focused on protecting nesting sites along the Ganga river.
• Project Tiger
• A wildlife conservation programme launched in 1973 for the protection of tigers.
• Primarily focused on forest ecosystems and not linked to aquatic conservation initiatives under Namami Gange.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'प्रोजेक्ट टायगर संवर्धन कार्यक्रम' हे अचूक उत्तर आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('Dolphin Rescue Ambulance') with Option 1 ('Project Tiger Conservation Programme'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'प्रोजेक्ट टायगर संवर्धन कार्यक्रम'. National Affairsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Project Tiger Conservation Programme' as the core identifier for National Affairs.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('डॉल्फिन बचाव रुग्णवाहिका'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'प्रोजेक्ट टायगर संवर्धन कार्यक्रम' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('इंडियन स्किमर संवर्धन प्रकल्प'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'प्रोजेक्ट टायगर संवर्धन कार्यक्रम' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('एक्वा लाईफ संवर्धन मॉनिटरिंग सेंटर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'प्रोजेक्ट टायगर संवर्धन कार्यक्रम' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('प्रोजेक्ट टायगर संवर्धन कार्यक्रम') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('Dolphin Rescue Ambulance'): Incorrect. As per official verified records, 'Project Tiger Conservation Programme' is the valid fact.
• Option 3 ('Indian Skimmer Conservation Project'): Incorrect. As per official verified records, 'Project Tiger Conservation Programme' is the valid fact.
• Option 4 ('Aqua Life Conservation Monitoring Centre'): Incorrect. As per official verified records, 'Project Tiger Conservation Programme' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('Project Tiger Conservation Programme').