योग्य उत्तर राज कुमार गोयल आहे.
In News
• राष्ट्रपती भवनात राज कुमार गोयल यांनी भारताचे मुख्य माहिती आयुक्त म्हणून शपथ घेतली, राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी त्यांना शपथ दिली.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• गोयल हे AGMUT केडरचे 1990 च्या बॅचचे निवृत्त IAS अधिकारी आहेत आणि त्यांनी यापूर्वी कायदा आणि न्याय मंत्रालय आणि गृह मंत्रालयात सचिव म्हणून काम केले आहे.
• पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील तीन सदस्यीय समितीने त्यांची नियुक्ती करण्याची शिफारस केली होती.
• माजी CIC हीरालाल सामरिया यांनी सप्टेंबर 2025 मध्ये पद सोडल्यापासून CIC चे पद रिक्त होते.
• त्यांच्या नियुक्तीमुळे, केंद्रीय माहिती आयोगाला पुन्हा नेतृत्व मिळाले आहे आणि नवीन माहिती आयुक्तांसह जवळजवळ पूर्ण क्षमतेने परतण्याची अपेक्षा आहे.
पूरक माहिती:
• केंद्रीय माहिती आयोग (CIC)
• माहिती अधिकार अधिनियम, 2005 अंतर्गत स्थापित एक वैधानिक संस्था, जी सार्वजनिक प्राधिकरणांकडून माहिती मिळविण्यात अक्षम असलेल्या व्यक्तींच्या तक्रारींचे निराकरण करते.
• राष्ट्रपतींच्या समितीच्या शिफारशीनुसार नियुक्त केलेले एक मुख्य माहिती आयुक्त आणि दहा माहिती आयुक्तांचा समावेश असतो.
• पदाची शपथ
• CIC ला भारताच्या राष्ट्रपतींद्वारे शपथ दिली जाते.
• राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी राज कुमार गोयल यांना शपथ दिली.
• माजी महिला CIC
• दीपक संधू (एकूण चौथ्या CIC) आणि सुषमा सिंह (एकूण पाचव्या CIC) यांनी मुख्य माहिती आयुक्त म्हणून काम केले आहे.
• महत्व
• केंद्रीय माहिती आयोगाचे कामकाज सुरळीतपणे चालते याची खात्री करते.
• माहिती अधिकार कायद्यांतर्गत पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व मजबूत करते.
The correct answer is Raj Kumar Goyal.
In News
• Raj Kumar Goyal has been sworn in as the Chief Information Commissioner of India at Rashtrapati Bhavan, with President Droupadi Murmu administering the oath.
Explanation & Key Takeaways:
• Goyal is a retired 1990-batch IAS officer of the AGMUT cadre and has previously served as Secretary in the Ministry of Law and Justice and Home Ministry.
• His appointment was recommended by a three-member committee headed by Prime Minister Narendra Modi.
• The CIC post had been vacant since former CIC Heeralal Samariya demitted office in September 2025.
• With his appointment, the Central Information Commission regains leadership and is expected to return to near full strength with new Information Commissioners.
Related Concepts:
• Central Information Commission (CIC)
• A statutory body established under the Right to Information Act, 2005, to address complaints from individuals unable to obtain information from public authorities.
• Comprises one Chief Information Commissioner and up to ten Information Commissioners, appointed by the President on the recommendation of a committee.
• Oath of Office
• The oath to the CIC is administered by the President of India.
• President Droupadi Murmu administered the oath to Raj Kumar Goyal.
• Past Women CICs
• Deepak Sandhu (fourth CIC overall) and Sushma Singh (fifth CIC overall) have served as Chief Information Commissioners.
• Significance
• Ensures smooth functioning of the Central Information Commission.
• Strengthens transparency and accountability under the Right to Information Act.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('दीपक संधू') आणि पर्याय 2 ('राज कुमार गोयल') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Deepak Sandhu') with Option 2 ('Raj Kumar Goyal'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'राज कुमार गोयल'. Appointments and Resignationsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Raj Kumar Goyal' as the core identifier for Appointments and Resignations.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('हीरालाल सामरिया'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज कुमार गोयल' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('दीपक संधू'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज कुमार गोयल' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('सुषमा सिंह'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज कुमार गोयल' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('राज कुमार गोयल') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Heeralal Samariya'): Incorrect. As per official verified records, 'Raj Kumar Goyal' is the valid fact.
• Option 3 ('Deepak Sandhu'): Incorrect. As per official verified records, 'Raj Kumar Goyal' is the valid fact.
• Option 4 ('Sushma Singh'): Incorrect. As per official verified records, 'Raj Kumar Goyal' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Raj Kumar Goyal').