सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर सीमा सुरक्षा दल (BSF) आहे.
In News
• शस्त्रे, ड्रग्सची तस्करी आणि दहशतवादी घुसखोरीसाठी वापरल्या जाणार्या सीमा ओलांडून बनवलेल्या बोगद्या शोधण्यासाठी आणि रोखण्यासाठी सीमा सुरक्षा दलाने (BSF) पंजाब-जम्मू सीमेवर अँटी-टनलिंग प्रणाली तैनात केली आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• ही प्रणाली सीमावर्ती भागातील कोणत्याही भूमिगत बोगद्यांच्या हालचालीबद्दल रिअल-टाइम अलर्ट प्रदान करेल.
• ADG (पश्चिम कमांड) सतीश एस. खांदारे यांनी BSF च्या हीरक महोत्सवी सोहळ्यात ही घोषणा केली.
• ‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यान पाकिस्तानी आक्रमणाला प्रत्युत्तर देण्यासाठी, ड्रोन निष्प्रभ करण्यासाठी आणि घुसखोरी हाणून पाडण्यासाठी बीएसएफ महत्त्वपूर्ण ठरली आहे.
• 2025 मध्ये, BSF ने अनेक सीमापार धोके हाणून पाडताना 53 पाकिस्तानी घुसखोर/तस्करांना पकडले.
पूरक माहिती:
• सीमा सुरक्षा दल (BSF)
• इंडो-पाक युद्धानंतर 1 डिसेंबर 1965 रोजी स्थापना झाली.
• पाकिस्तान आणि बांगलादेश सीमेवर भारताची “संरक्षणाची पहिली ओळ”.
• जवळपास 2,90,000 कर्मचार्यांसह जगातील सर्वात मोठे सीमा सुरक्षा दल.
• नवी दिल्ली येथे मुख्यालय असून गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत आहे.
• अँटी-टनलिंग प्रणाली
• बोगद्यामुळे होणारे भूमिगत कंपन शोधण्यासाठी डिझाइन केलेले सेन्सर-आधारित तंत्रज्ञान.
• तस्करी, घुसखोरी आणि दहशतवादी कारवायांसाठी वापरल्या जाणार्या सीमा ओलांडून बनवलेल्या बोगद्या ओळखण्यास मदत करते.
• ऑपरेशन सिंदूर
• BSF चे एक मोठे ऑपरेशन ज्यामध्ये दलाने पाकिस्तानी आक्रमणाला जोरदार प्रत्युत्तर दिले.
• यात सीमा चौक्यांचे संरक्षण करणे, शत्रूच्या संरचना नष्ट करणे आणि घुसखोरीचे मार्ग रोखणे इत्यादींचा समावेश होता.
• BSF ड्रोन स्क्वॉड्रन
• BSF भारत-पाकिस्तान सीमेवर टेहळणी आणि हल्ल्याच्या मोहिमांसाठी आपले पहिले समर्पित ड्रोन स्क्वॉड्रन उभारत आहे.
• हे चंडीगडमधून पश्चिम कमांड अंतर्गत कार्य करेल.
The correct answer is Border Security Force (BSF).
In News
• The Border Security Force (BSF) has deployed an anti-tunnelling system along the Punjab–Jammu border to detect and prevent cross-border tunnels used for smuggling weapons, drugs, and facilitating terrorist infiltration.
Explanation & Key Takeaways:
• The system will provide real-time alerts of any underground tunnelling activity in border areas.
• The development was announced by ADG (Western Command) Satish S. Khandare during the BSF Diamond Jubilee celebrations.
• BSF has been pivotal in countering Pakistani aggression during ‘Operation Sindoor’, including neutralising drones and thwarting infiltration.
• In 2025, BSF apprehended 53 Pakistani intruders/smugglers while countering numerous cross-border threats.
Related Concepts:
• Border Security Force (BSF)
• Formed on 1 December 1965 after the Indo-Pak War.
• India’s “First Line of Defence” along the Pakistan and Bangladesh borders.
• World’s largest border guarding force with nearly 290,000 personnel.
• Operates under the Ministry of Home Affairs, headquartered in New Delhi.
• Anti-Tunnelling System
• Sensor-based technology designed to detect underground vibrations caused by tunnelling.
• Helps identify cross-border tunnels used for smuggling, infiltration and terror activities.
• Operation Sindoor
• A major BSF operation where the force retaliated strongly to Pakistani aggression.
• Included defending border posts, destroying enemy structures, and blocking infiltration routes.
• BSF Drone Squadron
• BSF is raising its first dedicated drone squadron for surveillance and attack missions along the India–Pakistan border.
• Will operate under the Western Command from Chandigarh.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('आसाम रायफल्स') आणि पर्याय 4 ('सीमा सुरक्षा दल (BSF)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Assam Rifles') with Option 4 ('Border Security Force (BSF)'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'सीमा सुरक्षा दल (BSF)'. Defenceमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Border Security Force (BSF)' as the core identifier for Defence.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('आसाम रायफल्स'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सीमा सुरक्षा दल (BSF)' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('इंडो-तिबेटन बॉर्डर पोलीस (ITBP)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सीमा सुरक्षा दल (BSF)' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('सशस्त्र सीमा बल (SSB)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सीमा सुरक्षा दल (BSF)' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('सीमा सुरक्षा दल (BSF)') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Assam Rifles'): Incorrect. As per official verified records, 'Border Security Force (BSF)' is the valid fact.
• Option 2 ('Indo-Tibetan Border Police (ITBP)'): Incorrect. As per official verified records, 'Border Security Force (BSF)' is the valid fact.
• Option 3 ('Sashastra Seema Bal (SSB)'): Incorrect. As per official verified records, 'Border Security Force (BSF)' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Border Security Force (BSF)').