योग्य उत्तर तेंडुलकर समिती आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारतातील दारिद्र्यरेषेचे निर्धारण करण्यासाठी तेंडुलकर समिती स्थापन करण्यात आली होती.
• या समितीचे नाव तिच्या अध्यक्ष, सुरेश तेंडुलकर, या भारतीय अर्थशास्त्रज्ञाच्या नावावरून ठेवण्यात आले होते.
• या समितीने 2009 मध्ये आपला अहवाल सादर केला, ज्यामध्ये देशातील दारिद्र्य पातळीचा अंदाज लावण्याची एक नवीन पद्धत सुचवण्यात आली होती.
• त्यांनी कॅलरी-आधारित दारिद्र्य अंदाजापासून दूर जाण्याची आणि शिक्षण, आरोग्य आणि इतर मूलभूत गरजा यासारख्या घटकांना विचारात घेऊन अधिक व्यापक दृष्टीकोन स्वीकारण्याची शिफारस केली होती.
• तेंडुलकर समितीच्या पद्धतीने भारतात दारिद्र्याचे मोजमाप कसे केले जाते यात एक महत्त्वपूर्ण बदल झाला.
पूरक माहिती:
• एस.एस. तारापूरे समिती ही भांडवली खात्याच्या परिवर्तनीयतेशी संबंधित होती.
• करवे समिती लघु उद्योगांच्या विकासावर लक्ष केंद्रित करत होती.
• चक्रवर्ती समितीने चलन व्यवस्था आणि धोरणांवर काम केले होते.
• तेंडुलकर समितीच्या शिफारसींनी भारतातील नंतरच्या दारिद्र्य अंदाज पद्धतींवर प्रभाव पाडला आहे.
• दारिद्र्य निर्मूलनासाठी प्रभावी धोरणे तयार करण्यासाठी अचूक दारिद्र्य अंदाज महत्त्वाचा आहे.
The correct answer is Tendulkar Committee
Explanation & Key Takeaways:
• The Tendulkar Committee was constituted to determine the poverty line in India.
• This committee was named after its chairman, Suresh Tendulkar, an Indian economist.
• The committee submitted its report in 2009, suggesting a new methodology to estimate poverty levels in the country.
• It recommended moving away from the calorie-based poverty estimation to a more comprehensive approach, considering factors such as education, health, and other basic needs.
• The Tendulkar Committee's methodology marked a significant shift in how poverty was measured in India.
Related Concepts:
• The SS Tarapore Committee was related to capital account convertibility.
• The Karve Committee focused on the development of small-scale industries.
• The Chakravarti Committee dealt with the monetary system and policies.
• The Tendulkar Committee's recommendations have influenced subsequent poverty estimation methodologies in India.
• Accurate poverty estimation is crucial for formulating effective policies for poverty alleviation.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('एस.एस. तारापूरे समिती') आणि पर्याय 4 ('तेंडुलकर समिती') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Ss Tarapore Committee') with Option 4 ('Tendulkar Committee'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'तेंडुलकर समिती'. Committees and Recommendationमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Tendulkar Committee' as the core identifier for Committees and Recommendation.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('एस.एस. तारापूरे समिती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'तेंडुलकर समिती' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('करवे समिती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'तेंडुलकर समिती' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('चक्रवर्ती समिती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'तेंडुलकर समिती' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('तेंडुलकर समिती') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Ss Tarapore Committee'): Incorrect. As per official verified records, 'Tendulkar Committee' is the valid fact.
• Option 2 ('Karve Committee'): Incorrect. As per official verified records, 'Tendulkar Committee' is the valid fact.
• Option 3 ('Chakravarti Committee'): Incorrect. As per official verified records, 'Tendulkar Committee' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Tendulkar Committee').