सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर केरळ आहे.
In News
• फेब्रुवारी 2026 मध्ये, केरळ सरकारने आपले पहिले राज्य शहरी धोरण प्रसिद्ध केले, ज्यामुळे अशा दीर्घकालीन शहरी विकासाची चौकट स्थापित करणारे ते भारतातील पहिले राज्य बनले.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• व्हिजन 2050: हे धोरण पुढील 25 वर्षांसाठी राज्याच्या शहरी प्रगतीचा एक रोडमॅप म्हणून कार्य करते, ज्यामध्ये 2050 चे लक्ष्य आहे.
• आयोग: हे धोरण शहरी तज्ज्ञ एम. रामचंद्रन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्च-स्तरीय राज्य शहरी धोरण आयोगाने तयार केले आहे.
• मुख्य उद्दिष्टे: हे हवामान बदल, कचरा व्यवस्थापन, गृहनिर्माण आणि शाश्वत वाहतूक यांसारख्या आव्हानांना तोंड देण्यावर लक्ष केंद्रित करते, तसेच "रर्बन" (ग्रामीण-शहरी) एकात्मतेला प्रोत्साहन देते.
• संस्थात्मक सुधारणा: या चौकटीमध्ये शहरी नियामक प्राधिकरणे आणि राज्याच्या महानगरीय क्षेत्रांसाठी एकत्रित नियोजनाची निर्मिती प्रस्तावित आहे.
• महत्त्व: केरळ हे भारतातील सर्वात शहरीकरण झालेल्या राज्यांपैकी एक आहे; हे धोरण अव्यवस्थित वाढीमधून वैज्ञानिक, डेटा-आधारित शहरी विस्ताराकडे संक्रमण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते.
पूरक माहिती:
• राज्य शहरी धोरण आयोग
• राष्ट्रीय शहरी धोरण आराखड्याच्या शिफारशींनुसार, शहरी धोरण तयार करण्यासाठी राज्य-स्तरीय आयोग पहिल्यांदाच स्थापन करण्यात आला होता.
• केरळमधील शहरीकरण
• इतर राज्यांप्रमाणे, केरळमध्ये "निरंतर शहरी-ग्रामीण सातत्य" आहे, ज्यामुळे त्याच्या अद्वितीय भूगोलासाठी विशेष शहरी नियोजन आवश्यक आहे.
The correct answer is Kerala.
In News
• In February 2026, the Kerala government released its first State Urban Policy, making it the first state in India to establish such a long-term urban developmental framework.
Explanation & Key Takeaways:
• Vision 2050: The policy serves as a roadmap for the state's urban progress over the next 25 years, focusing on a 2050 target.
• The Commission: The policy was drafted by a high-level State Urban Policy Commission, chaired by urban expert M. Ramachandran.
• Core Objectives: It focuses on addressing challenges like climate change, waste management, housing, and sustainable transportation while promoting "Rurban" (Rural-Urban) integration.
• Institutional Reform: The framework proposes the creation of Urban Regulatory Authorities and unified planning for the state's metropolitan regions.
• Significance: Kerala is one of India's most urbanized states; the policy aims to transition from haphazard growth to scientific, data-driven urban expansion.
Related Concepts:
• State Urban Policy Commission
• This was the first time a state-level commission was formed specifically to draft an urban policy, following recommendations from the National Urban Policy Framework.
• Urbanization in Kerala
• Unlike other states, Kerala exhibits a "continuous urban-rural continuum," making specialized urban planning essential for its unique geography.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('तमिळनाडू') आणि पर्याय 4 ('केरळ') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Tamil Nadu') with Option 4 ('Kerala'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'केरळ'. States Affairsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Kerala' as the core identifier for States Affairs.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('तमिळनाडू'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केरळ' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('महाराष्ट्र'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केरळ' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('कर्नाटक'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केरळ' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('केरळ') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Tamil Nadu'): Incorrect. As per official verified records, 'Kerala' is the valid fact.
• Option 2 ('Maharashtra'): Incorrect. As per official verified records, 'Kerala' is the valid fact.
• Option 3 ('Karnataka'): Incorrect. As per official verified records, 'Kerala' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Kerala').