योग्य उत्तर महाराष्ट्र आहे.
In News
• मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 'दिव्यांग सहायक पोर्टल' चे उद्घाटन केले, त्यामुळे महाराष्ट्र असे एकात्मिक व्यासपीठ सुरू करणारे पहिले राज्य बनले.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• दिव्यांग सहायक पोर्टल हे AI-सक्षम, पेपरलेस प्लॅटफॉर्म आहे जे दिव्यांग व्यक्तींसाठी (PwDs) कल्याणकारी योजनांपर्यंत पोहोच सुलभ करण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे.
• सेवांच्या एंड-टू-एंड ऑनलाइन वितरणास सक्षम करण्यासाठी ते UDID (युनिक डिसएबिलिटी आयडी) आणि आधार एकत्रित करते.
• हे पोर्टल दिव्यांगांचे हक्क अधिनियम, 2016 अंतर्गत परिभाषित केलेल्या 21 दिव्यांग श्रेणींचा समावेश करते.
• वैशिष्ट्यांमध्ये रिअल-टाइम अर्ज ट्रॅकिंग, स्वयंचलित मंजूरी आणि AI-आधारित तक्रार निवारण प्रणाली यांचा समावेश आहे.
पूरक माहिती:
• RPwD कायदा, 2016
• महत्व - यामुळे मान्यताप्राप्त दिव्यांगांची संख्या 7 वरून 21 पर्यंत वाढली आणि PwDs साठी 4% सरकारी नोकऱ्या राखीव ठेवल्या.
• UDID कार्ड
• प्रकल्प - PwDs साठी राष्ट्रीय डेटाबेस तयार करण्याच्या दृष्टीने "दिव्यांग व्यक्तींसाठी युनिक आयडी" प्रकल्प राबविण्यात येत आहे.
• दिव्यांग कल्याण विभाग
• संदर्भात - 2022 मध्ये स्वतंत्र 'दिव्यांग कल्याण विभाग' (दिव्यांग कल्याण विभाग) स्थापन करणारे महाराष्ट्र हे भारतातील पहिले राज्य होते.
The correct answer is Maharashtra.
In News
• Chief Minister Devendra Fadnavis inaugurated the 'Divyang Sahayak Portal', making Maharashtra the first state to launch such an integrated platform.
Explanation & Key Takeaways:
• The Divyang Sahayak Portal is an AI-enabled, paperless platform designed to streamline access to welfare schemes for persons with disabilities (PwDs).
• It integrates UDID (Unique Disability ID) and Aadhaar to enable end-to-end online delivery of services.
• The portal covers 21 disability categories as defined under the Rights of Persons with Disabilities Act, 2016.
• Features include real-time application tracking, automatic approvals, and an AI-based grievance redressal system.
Related Concepts:
• RPwD Act, 2016
• Significance - It increased the number of recognized disabilities from 7 to 21 and reserved 4% of government jobs for PwDs.
• UDID Card
• Project - "Unique ID for Persons with Disabilities" project is being implemented with a view of creating a National Database for PwDs.
• Divyang Kalyan Department
• Context - Maharashtra was also the first state in India to establish a separate 'Divyang Kalyan Department' (Department of Disability Welfare) in 2022.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('कर्नाटक') आणि पर्याय 1 ('महाराष्ट्र') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('Karnataka') with Option 1 ('Maharashtra'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'महाराष्ट्र'. States Affairsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Maharashtra' as the core identifier for States Affairs.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('कर्नाटक'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'महाराष्ट्र' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('तामिळनाडू'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'महाराष्ट्र' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('गुजरात'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'महाराष्ट्र' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('महाराष्ट्र') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('Karnataka'): Incorrect. As per official verified records, 'Maharashtra' is the valid fact.
• Option 3 ('Tamil Nadu'): Incorrect. As per official verified records, 'Maharashtra' is the valid fact.
• Option 4 ('Gujarat'): Incorrect. As per official verified records, 'Maharashtra' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('Maharashtra').