MPSC Test Logo mpsctest.in
Current Affairs Committees and Recommendation FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

सरकारिया आयोग संबंधित आहे:

Sarkaria Commission is related to:

पर्याय (Options):
A

पंचायती राज

B

निवडणूक आयोगाचे अधिकार

C

केंद्र आणि राज्य संबंध

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

जमीन सुधारणा

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
बरोबर उत्तर आहे केंद्र-राज्य संबंध . मुख्य मुद्दे सरकारिया आयोग : • गृह मंत्रालयाने 9 जून 1983 रोजी, न्यायमूर्ती आर.एस. सरकारिया यांच्या अध्यक्षतेखाली श्री बी. शिवरामन आणि डॉ. एसआर सेन यांच्या सदस्यांसह सरकारिया आयोग नावाचा आयोग स्थापन केला. • आयोगाने सर्व क्षेत्रातील अधिकार, कार्ये आणि जबाबदाऱ्यांबाबत केंद्र आणि राज्यांमधील विद्यमान व्यवस्थेच्या कामकाजाचे परीक्षण केले आहे आणि त्याचे पुनरावलोकन केले आहे आणि योग्य असेल अशा बदलांची किंवा इतर उपाययोजनांची शिफारस केली आहे. • आंतर-राज्य परिषद आणि त्याच्या सचिवालयाच्या संदर्भात आयोगाच्या मुख्य शिफारसी म्हणजे अनुच्छेद 263 च्या कलम (b) आणि (c) च्या संपूर्ण श्रेणीचा अंतर्भाव करून व्यापक स्वरूपात कर्तव्ये पार पाडली जावीत. • राज्यांमधील विवादांची चौकशी करण्याचे आणि सल्ला देण्याचे अधिकार परिषदेला नसावेत. • स्वतंत्र स्थायी सचिवालयाशिवाय परिषद आपली विश्वासार्हता प्रस्थापित करू शकणार नाही, अशी शिफारसही आयोगाने केली आहे. • बैठकांचे स्वरूप आणि सहभागींची पातळी लक्षात घेता, परिषदेचे सचिवालय योग्यरित्या कर्मचारी आणि केंद्रीय मंत्रिमंडळ सचिवालयाप्रमाणे तयार केले पाहिजे. • आयोगाने शिफारस केली आहे की दुहेरी राजकारणात धोरणे आणि अंमलबजावणीचे समन्वय विशेषत: समान हिताचे मोठे क्षेत्र आणि सामायिक कृतीसाठी संपर्क, सल्लामसलत आणि परस्परसंवादाची निरंतर प्रक्रिया आवश्यक आहे, ज्यासाठी एक योग्य मंच आवश्यक आहे. • आयोगाने असे निरीक्षण नोंदवले की केंद्र आणि राज्यांचे कार्यकारी अधिकार अनेक क्षेत्रांमध्ये ओव्हरलॅप होतात आणि केंद्र सूची आणि राज्य सूचीमधील प्रकरणांची अशी विभागणी निरपेक्ष नाही. अनेक नोंदी ओव्हरलॅप होतात. • राज्ये आर्थिक संसाधनांसाठी आणि अनेक प्रशासकीय बाबींसाठी केंद्रावर अवलंबून असतात. • आयोगाने 27 ऑक्टोबर 1987 रोजी तत्कालीन पंतप्रधान राजीव गांधी यांना आपला अहवाल सादर केला.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('जमीन सुधारणा') आणि पर्याय 3 ('केंद्र आणि राज्य संबंध') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'केंद्र आणि राज्य संबंध'. Committees and Recommendationमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('पंचायती राज'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केंद्र आणि राज्य संबंध' हे ठरते. • पर्याय 2 ('निवडणूक आयोगाचे अधिकार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केंद्र आणि राज्य संबंध' हे ठरते. • पर्याय 4 ('जमीन सुधारणा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केंद्र आणि राज्य संबंध' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('केंद्र आणि राज्य संबंध') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या लोकपालने 16 जानेवारी 2026 रोजी स्थापना दिवस साजरा केला. भारताच्या लोकपालासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये भारताचे पहिले मिथेनॉल ड्युअल-फ्यूल डिझेल इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्म सप्लाय वेसल तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन भारतीय संस्थांनी करार केला?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

बँक ऑफ बडोदाने 22 भाषांमध्ये ग्राहकांच्या संवादांना सुलभ करण्यासाठी सुरू केलेल्या AI-आधारित संवादात्मक व्यासपीठाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये दूरसंचार विभागाने (DoT) 5G, AI आणि IoT वापरून स्केलेबल सोल्यूशन्स विकसित करण्यासाठी सुरू केलेल्या उपक्रमाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

पी. व्ही. सिंधू यांनी अशी कोणती भूमिका स्वीकारली आहे, ज्यामुळे त्यांना BWF परिषदेवर मतदानाचा हक्क मिळाला आहे?