योग्य उत्तर झिरो प्राईझ आहे.
In News
• भारताच्या केंद्र सरकारने मोजता येण्याजोग्या पर्यावरण संरक्षणास प्रोत्साहन देण्यासाठी 'झिरो प्राईझ' अधिकृतपणे सुरू केला आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• झिरो प्राईझ हा भारताचा पहिला परिणाम-आधारित पर्यावरण पुरस्कार आहे, म्हणजेच तो केवळ प्रदूषण कमी करण्याच्या वास्तविक, पडताळलेल्या कामांनाच मान्यता देतो.
• हा पुरस्कार 'प्रयत्नांना' बक्षीस देण्याऐवजी हवा, पाणी आणि जमिनीच्या गुणवत्तेतील मोजता येण्याजोग्या परिणामांना बक्षीस देण्यासाठी तयार करण्यात आला आहे.
• पुरस्कारासाठी ₹5 कोटी रुपयांचा निधी असून, तीन प्राथमिक श्रेणींमध्ये यशस्वी हस्तक्षेपासाठी विशिष्ट वाटप केले आहे.
• हा उपक्रम भारताच्या नेट-झिरो 2070 उद्दिष्टाशी आणि स्वच्छ भारत अभियानाशी सुसंगत आहे.
• झिरो प्राईझची रूपरेषा
• ध्येय - नवोपक्रमाद्वारे "शून्य" प्रदूषणाची पातळी गाठणे.
• पद्धत - तृतीय-पक्ष वैज्ञानिक देखरेख आणि ऑडिट.
• कार्यक्षेत्र - हवा, पाणी आणि जमीन/माती.
पूरक माहिती:
• परिणाम-आधारित पुरस्कार
• एक अशी प्रणाली जिथे स्वतंत्र एजन्सीद्वारे परिणाम प्राप्त झाल्यावर आणि सत्यापित झाल्यावरच प्रोत्साहन दिले जाते.
• मिशन LiFE
• शाश्वत जीवनशैली आणि पर्यावरण संवर्धनास प्रोत्साहन देण्यासाठी भारताच्या नेतृत्वाखालील जागतिक चळवळ.
• प्रदूषण देखरेख
• अर्जदारांच्या यशाचे मूल्यांकन करण्यासाठी हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) आणि पाणी गुणवत्ता मापदंड (BOD/COD) सारख्या साधनांचा वापर केला जातो.
• प्रोत्साहन
• उच्च-मूल्याचे आर्थिक बक्षीस देऊन ग्रीन तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी स्टार्टअप्स आणि कंपन्यांना प्रोत्साहित करणे.
The correct answer is Zero Prize.
In News
• The Government of India has officially launched the 'Zero Prize' to encourage measurable environmental protection.
Explanation & Key Takeaways:
• The Zero Prize is India's first results-based environmental award, meaning it only recognizes actual, verified reductions in pollution.
• It is designed to move away from rewarding "efforts" and instead reward measurable outcomes in air, water, and land quality.
• The prize pool is ₹5 crore, with specific allocations for successful interventions in three primary categories.
• The initiative aligns with India's net-zero 2070 goal and the Swachh Bharat Mission.
• Zero Prize Framework
• Goal - Reach "Zero" pollution levels through innovation.
• Method - Third-party scientific monitoring and audits.
• Scope - Air, Water, and Land/Soil.
Related Concepts:
• Results-Based Award
• A system where the incentive is provided only after the result is achieved and verified by an independent agency.
• Mission LiFE
• A global movement led by India to encourage sustainable lifestyles and environmental conservation.
• Pollution Monitoring
• Uses tools like the Air Quality Index (AQI) and water quality parameters (BOD/COD) to measure the success of applicants.
• Incentivization
• Encouraging startups and companies to invest in green technology by providing high-value financial rewards.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('मिशन LiFE ट्रॉफी') आणि पर्याय 2 ('झिरो प्राईझ') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Mission LiFE Trophy') with Option 2 ('Zero Prize'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'झिरो प्राईझ'. Awards and Honoursमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Zero Prize' as the core identifier for Awards and Honours.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('ग्रीन इंडिया पुरस्कार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'झिरो प्राईझ' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('मिशन LiFE ट्रॉफी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'झिरो प्राईझ' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('इको-आउटकम ग्रँट'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'झिरो प्राईझ' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('झिरो प्राईझ') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Green India Award'): Incorrect. As per official verified records, 'Zero Prize' is the valid fact.
• Option 3 ('Mission LiFE Trophy'): Incorrect. As per official verified records, 'Zero Prize' is the valid fact.
• Option 4 ('Eco-Outcome Grant'): Incorrect. As per official verified records, 'Zero Prize' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Zero Prize').