MPSC Test Logo mpsctest.in
Current Affairs Science and Technology FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

न्याय सेतू: नागरिकांना बहुभाषिक कायदेशीर मार्गदर्शन देणारा AI कायदेशीर सहाय्यक ________ यांनी विकसित केला आहे.

Nyaya Setu: The AI Legal Assistant, which provides multilingual legal guidance to citizens, has been developed by ________.

पर्याय (Options):
A

राष्ट्रीय माहितीशास्त्र केंद्र (NIC)

B

डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

NITI आयोग AI सेल

D

CDAC कायदेशीर संशोधन विभाग

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर डिजिटल इंडिया भाषानी विभाग (DIBD) आहे. In News • न्याय मिळवण्याची प्रक्रिया सर्वांसाठी सुलभ करण्यासाठी, नवी दिल्लीतील विज्ञान भवन येथे 'दिशा' कार्यक्रमादरम्यान 'न्याय सेतू AI चॅटबॉट' सादर करण्यात आला. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • न्याय सेतू हे इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय (MeitY) अंतर्गत डिजिटल इंडिया भाषानी विभाग (DIBD) द्वारे विकसित केले गेले. • हा एक बहुमाध्यमी आणि बहुभाषिक AI-शक्तीवर चालणारा सहाय्यक आहे, जो उत्तम सुलभतेसाठी एंड-टू-एंड व्हॉइस स्टॅक वापरतो. • कायदेशीर आधार असलेली माहिती देण्यासाठी चॅटबॉटला भारतीय न्याय संहिता (BNS) सारख्या चौकटींवर प्रशिक्षित केले जाते. • न्याय सेतूची वैशिष्ट्ये • व्हॉइस-फर्स्ट डिझाइन - तंत्रज्ञानाचे ज्ञान नसलेल्या वापरकर्त्यांसाठी नेव्हिगेशन सुलभ करते. • मॅस्कॉट - 'दिशिका' ही प्लॅटफॉर्मसाठी डिजिटल मार्गदर्शक म्हणून काम करते. • भाषा समर्थन - भाशिनीच्या 23 व्हॉइस आणि 36 टेक्स्ट भाषांच्या समर्थनाचा लाभ घेते. पूरक माहिती: • भाषानी • उद्दिष्ट - डिजिटल सेवांमधील भाषिक अडथळे दूर करण्यासाठी भारताचे AI-आधारित भाषांतर प्लॅटफॉर्म तयार करणे. • व्याप्ती - नॅशनल हब फॉर लँग्वेज टेक्नॉलॉजी (NHLT) द्वारे दररोज 15 दशलक्षाहून अधिक अनुमानांवर प्रक्रिया करते. • दिशा कार्यक्रम • कायदा आणि न्याय मंत्रालयाद्वारे सुरू करण्यात आले. • पूर्ण नाव- भारतात सर्वांगीण न्याय मिळवण्यासाठी नाविन्यपूर्ण उपाययोजनांची रचना करणे • भारतीय न्याय संहिता (BNS) • भूमिका - भारताची अधिकृत फौजदारी संहिता, जिने भारतीय दंड संहितेची (IPC) जागा घेतली.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('NITI आयोग AI सेल') आणि पर्याय 2 ('डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)'. Science and Technologyमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('राष्ट्रीय माहितीशास्त्र केंद्र (NIC)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)' हे ठरते. • पर्याय 3 ('NITI आयोग AI सेल'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)' हे ठरते. • पर्याय 4 ('CDAC कायदेशीर संशोधन विभाग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या लोकपालने 16 जानेवारी 2026 रोजी स्थापना दिवस साजरा केला. भारताच्या लोकपालासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये भारताचे पहिले मिथेनॉल ड्युअल-फ्यूल डिझेल इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्म सप्लाय वेसल तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन भारतीय संस्थांनी करार केला?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

बँक ऑफ बडोदाने 22 भाषांमध्ये ग्राहकांच्या संवादांना सुलभ करण्यासाठी सुरू केलेल्या AI-आधारित संवादात्मक व्यासपीठाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये दूरसंचार विभागाने (DoT) 5G, AI आणि IoT वापरून स्केलेबल सोल्यूशन्स विकसित करण्यासाठी सुरू केलेल्या उपक्रमाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

पी. व्ही. सिंधू यांनी अशी कोणती भूमिका स्वीकारली आहे, ज्यामुळे त्यांना BWF परिषदेवर मतदानाचा हक्क मिळाला आहे?