योग्य उत्तर डिजिटल इंडिया भाषानी विभाग (DIBD) आहे.
In News
• न्याय मिळवण्याची प्रक्रिया सर्वांसाठी सुलभ करण्यासाठी, नवी दिल्लीतील विज्ञान भवन येथे 'दिशा' कार्यक्रमादरम्यान 'न्याय सेतू AI चॅटबॉट' सादर करण्यात आला.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• न्याय सेतू हे इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय (MeitY) अंतर्गत डिजिटल इंडिया भाषानी विभाग (DIBD) द्वारे विकसित केले गेले.
• हा एक बहुमाध्यमी आणि बहुभाषिक AI-शक्तीवर चालणारा सहाय्यक आहे, जो उत्तम सुलभतेसाठी एंड-टू-एंड व्हॉइस स्टॅक वापरतो.
• कायदेशीर आधार असलेली माहिती देण्यासाठी चॅटबॉटला भारतीय न्याय संहिता (BNS) सारख्या चौकटींवर प्रशिक्षित केले जाते.
• न्याय सेतूची वैशिष्ट्ये
• व्हॉइस-फर्स्ट डिझाइन - तंत्रज्ञानाचे ज्ञान नसलेल्या वापरकर्त्यांसाठी नेव्हिगेशन सुलभ करते.
• मॅस्कॉट - 'दिशिका' ही प्लॅटफॉर्मसाठी डिजिटल मार्गदर्शक म्हणून काम करते.
• भाषा समर्थन - भाशिनीच्या 23 व्हॉइस आणि 36 टेक्स्ट भाषांच्या समर्थनाचा लाभ घेते.
पूरक माहिती:
• भाषानी
• उद्दिष्ट - डिजिटल सेवांमधील भाषिक अडथळे दूर करण्यासाठी भारताचे AI-आधारित भाषांतर प्लॅटफॉर्म तयार करणे.
• व्याप्ती - नॅशनल हब फॉर लँग्वेज टेक्नॉलॉजी (NHLT) द्वारे दररोज 15 दशलक्षाहून अधिक अनुमानांवर प्रक्रिया करते.
• दिशा कार्यक्रम
• कायदा आणि न्याय मंत्रालयाद्वारे सुरू करण्यात आले.
• पूर्ण नाव- भारतात सर्वांगीण न्याय मिळवण्यासाठी नाविन्यपूर्ण उपाययोजनांची रचना करणे
• भारतीय न्याय संहिता (BNS)
• भूमिका - भारताची अधिकृत फौजदारी संहिता, जिने भारतीय दंड संहितेची (IPC) जागा घेतली.
The correct answer is Digital India BHASHINI Division (DIBD).
In News
• The Nyaya Setu AI Chatbot was launched during the DISHA programme at Vigyan Bhawan, New Delhi, to democratize access to justice.
Explanation & Key Takeaways:
• Nyaya Setu was developed by the Digital India BHASHINI Division (DIBD) under the Ministry of Electronics and Information Technology (MeitY).
• It is a multimodal and multilingual AI-powered assistant that uses an end-to-end voice stack for better accessibility.
• The chatbot is trained on frameworks like the Bharatiya Nyaya Sanhita (BNS) to provide legally grounded information.
• Nyaya Setu Features
• Voice-First Design - Facilitates navigation for non-tech-savvy users.
• Mascot - "Dishika" serves as the digital guide for the platform.
• Language Support - Leverages BHASHINI's support for 23 voice and 36 text languages.
Related Concepts:
• BHASHINI
• Objective - India's AI-led language translation platform to break linguistic barriers in digital services.
• Scale - Processes over 15 million inferences daily through the National Hub for Language Technology (NHLT).
• DISHA Programme
• Launched by - Ministry of Law and Justice.
• Full Form- Designing Innovative Solutions for Holistic Access to Justice in India
• Bharatiya Nyaya Sanhita (BNS)
• Role - The official criminal code of India that replaced the Indian Penal Code (IPC).
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('NITI आयोग AI सेल') आणि पर्याय 2 ('डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('NITI Aayog AI Cell') with Option 2 ('Digital India BHASHINI Division (DIBD)'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)'. Science and Technologyमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Digital India BHASHINI Division (DIBD)' as the core identifier for Science and Technology.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('राष्ट्रीय माहितीशास्त्र केंद्र (NIC)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('NITI आयोग AI सेल'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('CDAC कायदेशीर संशोधन विभाग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('डिजिटल इंडिया BHASHINI विभाग (DIBD)') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('National Informatics Centre (NIC)'): Incorrect. As per official verified records, 'Digital India BHASHINI Division (DIBD)' is the valid fact.
• Option 3 ('NITI Aayog AI Cell'): Incorrect. As per official verified records, 'Digital India BHASHINI Division (DIBD)' is the valid fact.
• Option 4 ('CDAC Legal Research Wing'): Incorrect. As per official verified records, 'Digital India BHASHINI Division (DIBD)' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Digital India BHASHINI Division (DIBD)').