MPSC Test Logo mpsctest.in
Current Affairs Indexes and Reports FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

फिस्कल हेल्थ इंडेक्स (FHI) 2026 च्या दुसऱ्या आवृत्तीसंदर्भात खालील विधानांचा विचार करा: I. भारतीय राज्यांच्या आर्थिक सुदृढतेचे मूल्यांकन करण्यासाठी NITI आयोगाने ते प्रसिद्ध केले आहे. II. 2026 च्या आवृत्तीमध्ये 10 ईशान्येकडील आणि हिमालयीन राज्यांचा समावेश आहे, ज्यांना एकाच एकत्रित यादीमध्ये प्रमुख राज्यांसह स्थान देण्यात आले आहे. III. निर्देशांकानुसार, बहुतेक प्रमुख राज्यांनी मागील वर्षाच्या तुलनेत 2023-24 मध्ये FHI गुणांमध्ये घट नोंदवली. IV. सार्वजनिक वित्तीय व्यवस्थापन मजबूत करणे आणि ऑफ-बजेट कर्जांचे निरीक्षण करणे हे ओळखल्या गेलेल्या प्रमुख धोरणात्मक प्राधान्यांपैकी आहेत.

Consider the following statements regarding the second edition of the Fiscal Health Index (FHI) 2026: I. It has been released by the NITI Aayog to evaluate the fiscal soundness of Indian states. II. The 2026 edition includes 10 North-Eastern and Himalayan states, which are ranked alongside major states in a single unified list. III. The index found that most major states recorded moderated FHI scores in 2023-24 compared to the previous year. IV. Strengthening public financial management and monitoring off-budget borrowings are among the key policy priorities identified.

पर्याय (Options):
A

फक्त I, II आणि III

B

फक्त II, III आणि IV

C

फक्त I, III आणि IV

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

I, II, III आणि IV

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर फक्त I, III आणि IV आहे. In News • NITI आयोगाने भारतीय राज्यांच्या आर्थिक कामगिरीचे मूल्यांकन आणि क्रमवारी लावण्यासाठी फिस्कल हेल्थ इंडेक्स (FHI) 2026 ची दुसरी वार्षिक आवृत्ती प्रसिद्ध केली आहे. विधानांचे विश्लेषण • विधान I योग्य आहे: हा निर्देशांक NITI आयोगाने पुरावा-आधारित धोरण तयार करण्यास आणि आर्थिक स्थिरता वाढवण्यासाठी सुरू केलेला डेटा-चालित फ्रेमवर्क आहे. • विधान II अयोग्य आहे: 2026 च्या आवृत्तीमध्ये 10 ईशान्येकडील आणि हिमालयीन राज्यांचा समावेश असला तरी, संरचनात्मक फरकांमुळे त्यांचे मूल्यांकन आणि 18 प्रमुख राज्यांपासून स्वतंत्रपणे क्रमवारी लावली जाते. • विधान III योग्य आहे: अहवालात नमूद केले आहे की, विकसित होत असलेल्या आर्थिक दबावांमुळे 2023-24 मध्ये मागील वर्षाच्या तुलनेत 18 प्रमुख राज्यांपैकी बहुसंख्य राज्यांनी FHI गुणांमध्ये घट नोंदवली. • विधान IV योग्य आहे: हा निर्देशांक डेटा पारदर्शकता सुधारणे आणि दीर्घकाळ टिकणाऱ्या स्थिरतेसाठी ऑफ-बजेट कर्जांवर कठोरपणे नजर ठेवण्यासारख्या धोरणात्मक प्राधान्यांवर भर देतो. पूरक माहिती: • निर्देशांकाची व्याप्ती • FHI 2026 मध्ये एकूण 28 राज्यांचा (18 प्रमुख राज्ये + 10 ईशान्येकडील आणि हिमालयीन राज्ये) समावेश आहे. • मुख्य शिफारसी • राज्यांना त्यांची स्वतःची कर क्षमता वाढवण्यासाठी आणि आर्थिक लवचिकता पुनर्संचयित करण्यासाठी भांडवली खर्चाची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी प्रोत्साहित केले जाते. • ऑफ-बजेट कर्जे • ही राज्य संस्था/सार्वजनिक उपक्रम (PSU) द्वारे घेतलेली कर्जे आहेत जी राज्याच्या बजेटमध्ये समाविष्ट नसतात परंतु राज्याद्वारे त्याची सेवा केली जाते, ज्यामुळे राज्याच्या कर्जाची खरी मर्यादा लपवता येते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('I, II, III आणि IV') आणि पर्याय 3 ('फक्त I, III आणि IV') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'फक्त I, III आणि IV'. Indexes and Reportsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त I, II आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I, III आणि IV' हे ठरते. • पर्याय 2 ('फक्त II, III आणि IV'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I, III आणि IV' हे ठरते. • पर्याय 4 ('I, II, III आणि IV'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I, III आणि IV' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('फक्त I, III आणि IV') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या लोकपालने 16 जानेवारी 2026 रोजी स्थापना दिवस साजरा केला. भारताच्या लोकपालासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये भारताचे पहिले मिथेनॉल ड्युअल-फ्यूल डिझेल इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्म सप्लाय वेसल तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन भारतीय संस्थांनी करार केला?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

बँक ऑफ बडोदाने 22 भाषांमध्ये ग्राहकांच्या संवादांना सुलभ करण्यासाठी सुरू केलेल्या AI-आधारित संवादात्मक व्यासपीठाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये दूरसंचार विभागाने (DoT) 5G, AI आणि IoT वापरून स्केलेबल सोल्यूशन्स विकसित करण्यासाठी सुरू केलेल्या उपक्रमाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

पी. व्ही. सिंधू यांनी अशी कोणती भूमिका स्वीकारली आहे, ज्यामुळे त्यांना BWF परिषदेवर मतदानाचा हक्क मिळाला आहे?