१. मूलभूत वैज्ञानिक संकल्पना/नियम: भिंगाची प्रकाशीय शक्ती (Power of Lens) म्हणजे प्रकाशकिरणांचे अभिसरण किंवा अपसरण करण्याची भिंगाची क्षमता होय. भिंगाची शक्ती त्याच्या नाभीय अंतराच्या व्यस्त प्रमाणात असते. अवतल भिंग हे अपसारी भिंग असल्यामुळे त्याचे नाभीय अंतर कार्टेशियन चिन्ह संकेत पद्धतीनुसार ऋण असते. २. कार्यपद्धती व सूत्र: भिंगाची शक्ती मोजण्याचे सूत्र P = 1/f आहे. येथे P = प्रकाशीय शक्ती (डायॉप्टरमध्ये) आणि f = नाभीय अंतर (मीटरमध्ये). दिलेले नाभीय अंतर = 5 m. अवतल भिंगासाठी f = -5 m. म्हणून P = 1/(-5) = -0.2 D. प्रकाशीय शक्तीचे SI एकक m⁻¹ असून त्याला डायॉप्टर (D) असेही म्हणतात. 1 D = 1 m⁻¹. ३. दैनिक जीवनातील उपयोजन व वैज्ञानिक वस्तुस्थिती: अवतल भिंगाचा उपयोग निकटदृष्टिदोष (Myopia) सुधारण्यासाठी केला जातो. ते डोळ्यात प्रवेश करणाऱ्या प्रकाशकिरणांचे अपसरण करून प्रतिमा रेटिनावर केंद्रित होण्यास मदत करते. चष्मे, दरवाज्यांचे निरीक्षण छिद्र आणि काही प्रकाशीय उपकरणांमध्ये अवतल भिंगांचा उपयोग होतो. हा सिद्धांत NCERT इयत्ता दहावीच्या 'मानवी नेत्र आणि रंगीत विश्व' तसेच प्रकाशाच्या अपवर्तनावरील प्रकरणातील भिंगाच्या शक्तीच्या संकल्पनेशी संबंधित आहे.