General Science (सामान्य विज्ञान)
Acid-Base Indicators and Their Colour Changes
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
आम्लीय माध्यमात विविध आम्ल-आम्लारी निर्देशकांचे रंग तपासताना खालीलपैकी किती निर्देशक-रंग जोड्या अचूक आहेत? १. मिथाइल ऑरेंज – पिवळा २. मिथाइल रेड – लाल ३. फेनॉल्फ्थॅलीन – गुलाबी ४. लिटमस – लाल
Consider the following indicator and its color in an acidic medium: +------+-----------------+----------------------------+ | S.No | Indicator | Colour in an acidic medium | +------+-----------------+----------------------------+ | 1. | Methyl Orange | Yellow | | 2. | Methyl red | Red | | 3. | Phenolphthalein | colorless | | 4. | Litmus | Red | +------+-----------------+----------------------------+ Which of the above option is correct?
पर्याय (Options):
A
केवळ एक जोडी
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
केवळ दोन जोड्या
C
केवळ तीन जोड्या
D
सर्व जोड्या
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
१. मूलभूत वैज्ञानिक संकल्पना: आम्ल-आम्लारी निर्देशक (Acid-Base Indicators) हे असे पदार्थ आहेत, जे द्रावणाच्या pH नुसार विशिष्ट रंगबदल दर्शवतात. या रंगबदलामुळे द्रावणाचे आम्लीय किंवा आम्लारी स्वरूप ओळखता येते.
२. निर्देशकांची कार्यपद्धती व रंगबदल:
• मिथाइल ऑरेंज (Methyl Orange): आम्लीय माध्यमात लाल, तर आम्लारी माध्यमात पिवळा रंग दर्शवतो. त्याची रंगबदलाची pH मर्यादा साधारण 3.1–4.4 आहे.
• मिथाइल रेड (Methyl Red): आम्लीय माध्यमात लाल आणि आम्लारी माध्यमात पिवळ