Polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारतीय संविधानाच्या कोणत्या अनुच्छेदात मुख्यमंत्री यांची कर्तव्ये स्पष्ट केली आहेत?
Which Article of the Indian Constitution defines the duties of the Chief Minister?
पर्याय (Options):
A
अनुच्छेद - 163
B
अनुच्छेद - 166
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
अनुच्छेद - 167
D
अनुच्छेद - 164
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर अनुच्छेद - 167 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
मुख्यमंत्री:
• संविधानाने प्रदान केलेल्या संसदीय शासन पद्धतीच्या योजनेत, राज्यपाल हा नाममात्र कार्यकारी अधिकार (डी जुअर एक्झिक्युटिव्ह) असतो आणि मुख्यमंत्री हा खरा कार्यकारी अधिकार (डी फॅक्टो एक्झिक्युटिव्ह) असतो.
• संविधानात मुख्यमंत्र्यांची निवड आणि नियुक्तीसाठी कोणतीही विशिष्ट प्रक्रिया नाही.
• अनुच्छेद 164 मध्ये असे नमूद केले आहे की मुख्यमंत्र्यांची नियुक्ती राज्यपाल करतील.
• संविधानाच्या अनुच्छेद 167 अन्वये मुख्यमंत्री हे राज्यपाल आणि राज्य मंत्रिमंडळ यांच्यातील दुवा म्हणून काम करतात.
• राज्याच्या कारभाराच्या प्रशासनाशी संबंधित मंत्रीपरिषदेचे सर्व निर्णय आणि कायदेविषयक प्रस्ताव राज्याच्या राज्यपालांना कळवणे हे मुख्यमंत्र्यांचे कर्तव्य असेल.
• राज्याच्या कारभाराच्या प्रशासनाशी संबंधित अशी माहिती आणि राज्यपाल मागवू शकतील असे कायदे प्रस्तावित करणे; आणि
• राज्यपालांना अशी आवश्यकता असल्यास, मंत्रिमंडळाने विचारात घेतलेली नसलेली कोणतीही बाब मंत्रिमंडळाच्या विचारार्थ सादर करणे.
• अनुच्छेद 163: राज्यपालास आपले कार्याधिकार वापरण्याच्या कामी, या संविधानानुसार किंवा त्याअन्वये त्याने आपले कार्याधिकार किंवा त्यांपैकी कोणताही कार्याधिकार स्वविवेकानुसार वापरणे आवश्यक असेल तेवढी मर्यादेखेरीज सहाय्य करण्यासाठी व सल्ला देण्यासाठी मुख्यमंत्री प्रमुखपदी असलेली एक मंत्रिपरिषद असेल.
• अनुच्छेद 166: राज्य सरकारच्या कामकाज चालवणे.