Polity
Central Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
राज्यसभेच्या सदस्याचा कार्यकाळ किती असतो?
What is the tenure of Member of Rajya Sabha?
पर्याय (Options):
A
चार वर्ष
B
पाच वर्षे
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
सहा वर्षे
D
सात वर्षे
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर सहा वर्षे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
राज्यसभा:
• संविधानाच्या अनुच्छेद 80 मध्ये राज्यसभेची कमाल सदस्य संख्या 250 असावी असे नमूद केले आहे.
• त्यापैकी 12 सदस्य राष्ट्रपतींद्वारे नामनिर्देशित केले जातात आणि 238 सदस्य राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधी असतात.
• राष्ट्रपतींनी नामनिर्देशित केलेले सदस्य हे साहित्य, विज्ञान, कला आणि समाजसेवा यांसारख्या विषयांचे विशेष ज्ञान किंवा व्यावहारिक अनुभव असलेल्या व्यक्ती असतील.
• राज्यसभेची सध्याची संख्या 245 आहे, त्यापैकी 233 सदस्य राज्ये आणि दिल्ली आणि पुद्दुचेरी या केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधी आहेत आणि 12 राष्ट्रपतींनी नामनिर्देशित केले आहेत.
• राज्यसभा सदस्य 6 वर्षांच्या कालावधीसाठी निवडले जातात.
• राज्यसभेतील राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांना जागा वाटपाची तरतूद राज्यघटनेच्या चौथ्या अनुसूचीमध्ये आहे.
• प्रत्येक राज्याच्या लोकसंख्येच्या आधारे जागा वाटप केले जाते.
• राज्यसभेतील राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधी अप्रत्यक्ष निवडणूक पद्धतीद्वारे निवडले जातात.
• राज्यसभा हे स्थायी सभागृह आहे आणि ते विसर्जित होत नाही.
• मात्र, राज्यसभेतील एक तृतीयांश सदस्य दर दोन वर्षांनी निवृत्त होतात.
• भारतातील द्वितीय सदनाची सुरुवात 1918 मोंटेग्यू-चेम्सफोर्ड अहवालाने झाली.
अशा प्रकारे, राज्यसभेचे सदस्य 6 वर्षांच्या कार्यकाळासाठी निवडले जातात.
पूरक माहिती:
• राज्यसभेच्या सभापतींच्या अनुपस्थितीत राज्यसभेचे उपसभापती राज्यसभेच्या कामकाजाच्या अध्यक्षस्थानी असतात.
• उपसभापतीची निवड राज्यसभेच्या सदस्यांद्वारे अंतर्गतपणे केली जाते.
• भारताचा उपराष्ट्रपती हा, राज्यसभेचा पदसिद्ध सभापती असेल. जो त्याच्या सत्रांचे अध्यक्षस्थान भूषवतो.