MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय संविधानाचे खालीलपैकी कोणते वैशिष्ट्य संघीय आहे?

Which of the following is the federal feature of the Indian Constitution?

पर्याय (Options):
A

द्विगृह विधानमंडळ (Bicameralism)

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

एकात्मिक न्यायपालिका (Integrated Judiciary)

C

एकल नागरिकत्व (Single Citizenship)

D

वरीलपैकी काहीही नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर द्विगृह विधानमंडळ (Bicameralism) आहे. महत्वाचे मुद्दे • द्विगृह विधानमंडळ (Bicameralism) म्हणजे एक अशी विधान प्रणाली जिथे दोन सभागृह किंवा कक्ष असतात. भारताच्या संदर्भात, हे लोकसभा (कनिष्ठ सभागृह) आणि राज्यसभा (वरिष्ठ सभागृह) आहेत. • हे वैशिष्ट्य संघीय (federal) स्वरूपाचे मानले जाते कारण ते राज्यसभेच्या माध्यमातून राज्यांचे विधान प्रक्रियेत प्रतिनिधित्व करण्यास परवानगी देते, ज्यामुळे राज्यांच्या हितांचे संरक्षण होते. • भारतीय संविधान अनुच्छेद 79 अंतर्गत केंद्र स्तरावर द्विगृह विधानमंडळाची तरतूद करते, जे एका संघीय प्रणालीचे वैशिष्ट्य आहे. • भारतातील सर्व राज्यांमध्ये द्विगृह विधानमंडळ नाही, परंतु उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, बिहार, कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेश यांसारख्या काही राज्यांमध्ये द्विगृह प्रणाली आहे. हे सामायिक विधायी अधिकारांच्या संघीय तत्त्वावर जोर देते. • द्विगृह विधानमंडळ अंकुश आणि संतुलन (checks and balances) प्रणाली सुनिश्चित करते, घाईघाईने होणारे कायदे टाळते आणि विविध गटांच्या हितांचे रक्षण करते, विशेषत: भारतसारख्या विशाल आणि विविध देशात. अतिरिक्त माहिती • एकात्मिक न्यायपालिका (Integrated Judiciary) • एकात्मिक न्यायपालिका ही संकल्पना भारतातील न्यायव्यवस्थेशी संबंधित आहे, जिथे न्यायालयांची एकच प्रणाली आहे जी केंद्र आणि राज्य दोन्ही कायदे लागू करते. हे संघराज्यीय ऐवजी एकात्मक प्रणालीचे वैशिष्ट्य आहे. • सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court) श्रेणीच्या शीर्षस्थानी आहे, त्यानंतर राज्य स्तरावर उच्च न्यायालय (High Courts) आणि कनिष्ठ न्यायालये आहेत. • हे देशभरात कायद्यांच्या अर्थ लावण्यात एकसमानता सुनिश्चित करते. • एकल नागरिकत्व (Single Citizenship) • भारत एकल नागरिकत्वाची तरतूद करतो, याचा अर्थ सर्व भारतीय हे भारताचे नागरिक आहेत, ते कोणत्याही राज्य किंवा प्रदेशातील असले तरी. • हे राष्ट्रीय एकतेच्या कल्पनेला प्रोत्साहन देते आणि ते संघीय वैशिष्ट्याऐवजी एकात्मक वैशिष्ट्य मानले जाते.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

खालील विधाने काळजीपूर्वक विचारात घ्या: 1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. 2. कलम 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. वरील विधानांपैकी कोणते/ती विधान/विधाने अचूक (सत्य) आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानातील "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार कोणत्या देशाच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राजव्यवस्थेच्या संदर्भात, खालील विधानांचा विचार करा: I. अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय कायद्यात सुधारणा करू शकतो. II. अध्यादेशाद्वारे मूलभूत हक्क संकुचित करता येतात. III. अध्यादेश मागील तारखेपासून अंमलात येऊ शकतो. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने योग्य (बिनचूक) आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यास आणि उपराष्ट्रपती उपलब्ध नसल्यास, राष्ट्रपती म्हणून कोण कारभार सांभाळते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

कलम 279A अंतर्गत, GST परिषदेच्या निर्णयांसाठी सदस्यांच्या भारित मतांची किती बहुमताची आवश्यकता असते?