MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय राज्यघटनेच्या संघराज्यीय वैशिष्ट्यांमध्ये खालीलपैकी कशाचा समावेश होत नाही ? (a) अखिल भारतीय सेवा (b) एकेरी न्यायव्यवस्था (c) स्वतंत्र न्यायव्यवस्था (d) अधिकारांची विभागणी

Which of the following are not the Federal Features of Indian Constitution? (a) All India Services (b) Single Judiciary (c) Independent Judiciary (d) Division of Powers

पर्याय (Options):
A

फक्त (a) आणि (c)

B

फक्त (a) आणि (b)

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

फक्त (b) आणि (c)

D

फक्त (c) आणि (d)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर 2) फक्त (a) आणि (b) आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • अखिल भारतीय सेवा: यामध्ये भारतीय प्रशासकीय सेवा (IAS), भारतीय पोलीस सेवा (IPS) आणि भारतीय वन सेवा (IFS) यांसारख्या सेवांचा समावेश होतो, ज्या देशभरात कार्यरत असतात आणि केंद्र आणि राज्य सरकार या दोन्हींच्या नियंत्रणाखाली असतात. या सेवा संविधानाचे एकात्मिक वैशिष्ट्य आहेत कारण त्या राज्य प्रशासनावर केंद्रीय अधिकार मजबूत करतात. म्हणून, विधान (अ) हे एक संघराज्यीय वैशिष्ट्य नाही. • एकल न्यायव्यवस्था: भारतात एकसंध न्यायव्यवस्था आहे, ज्यामध्ये सर्वोच्च न्यायालय सर्वोच्च स्थानी आहे, त्यानंतर उच्च न्यायालये आणि अधीनस्थ न्यायालये आहेत, जी कायद्यांच्या व्याख्येत समानता सुनिश्चित करते. हे एक एकात्मिक वैशिष्ट्य आहे कारण ते न्यायालयीन अधिकारांचे केंद्रीकरण करते. म्हणून, विधान (ब) हे एक संघराज्यीय वैशिष्ट्य नाही. • स्वतंत्र न्यायव्यवस्था: भारतातील न्यायव्यवस्था स्वतंत्र, निष्पक्ष आहे आणि केंद्र आणि राज्यांमधील विवाद सोडवण्यासाठी सक्षम आहे. हे एक संघराज्यीय वैशिष्ट्य आहे कारण ते सरकारच्या विविध स्तरांमधील नियंत्रण आणि संतुलनाच्या तत्त्वाला बळकटी देते. म्हणून, विधान (क) हे एक संघराज्यीय वैशिष्ट्य आहे. • अधिकार विभाजन: भारतीय संविधान केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये तीन सूचींद्वारे अधिकारांचे विभाजन करते – केंद्रसूची, राज्यसूची आणि समवर्ती सूची. हे संघराज्याचे वैशिष्ट्य आहे, कारण ते विकेंद्रीकृत प्रशासन सुनिश्चित करते. म्हणून, विधान (ड) हे एक संघराज्यीय वैशिष्ट्य आहे. • म्हणून, योग्य उत्तर 2) फक्त (a) आणि (b) आहे. पूरक माहिती: • भारतीय संविधानाची संघराज्यीय वैशिष्ट्ये: • अधिकार विभाजन: संविधानाने सातव्या अनुसूचीद्वारे केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये अधिकारांचे स्पष्ट सीमांकन केले आहे. • स्वतंत्र न्यायव्यवस्था: केंद्र आणि राज्यांमधील विवाद सोडवून संघराज्यीय रचना टिकवून ठेवण्यात न्यायव्यवस्था महत्त्वाची भूमिका बजावते. • संविधानाची सर्वोच्चता: केंद्र आणि राज्य सरकारे दोन्ही त्यांचे अधिकार संविधानातून मिळवतात, जे देशाचे सर्वोच्च कायदेशीर विधान आहे. • भारतीय संविधानाची एकात्मिक वैशिष्ट्ये: • एकल नागरिकत्व: इतर संघराज्यांपेक्षा वेगळे, भारत एकल नागरिकत्व प्रदान करते, जे ऐक्यवर जोर देते. • अखिल भारतीय सेवा: या सेवा देशभरात प्रशासनात एकसमानता सुनिश्चित करतात, केंद्रीय नियंत्रण मजबूत करतात. • आपत्कालीन तरतुदी: राष्ट्रीय आपत्कालीन परिस्थितीत, केंद्र अधिक अधिकार गृहीत धरल्यामुळे संघराज्यीय रचना एकात्मिक प्रणालीमध्ये बदलू शकते. महत्त्वाची टीप: • संविधानातील प्रमुख कलमे: • अनुच्छेद 246: केंद्र आणि राज्यांमधील वैधानिक अधिकारांच्या विभाजनाची व्याख्या करतो. • अनुच्छेद 368: संसदेला संविधानात दुरुस्ती करण्याचा अधिकार देतो, ज्यात संघराज्यीय तरतुदींचा समावेश आहे. • अनुच्छेद 352: राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात केंद्राला अधिक अधिकार घेण्याची परवानगी देतो, जे एकात्मिक स्वरूप अधोरेखित करते.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

खालील विधाने काळजीपूर्वक विचारात घ्या: 1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. 2. कलम 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. वरील विधानांपैकी कोणते/ती विधान/विधाने अचूक (सत्य) आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानातील "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार कोणत्या देशाच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राजव्यवस्थेच्या संदर्भात, खालील विधानांचा विचार करा: I. अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय कायद्यात सुधारणा करू शकतो. II. अध्यादेशाद्वारे मूलभूत हक्क संकुचित करता येतात. III. अध्यादेश मागील तारखेपासून अंमलात येऊ शकतो. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने योग्य (बिनचूक) आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यास आणि उपराष्ट्रपती उपलब्ध नसल्यास, राष्ट्रपती म्हणून कोण कारभार सांभाळते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

कलम 279A अंतर्गत, GST परिषदेच्या निर्णयांसाठी सदस्यांच्या भारित मतांची किती बहुमताची आवश्यकता असते?