MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Union Executive & Parliament FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारताचे उपराष्ट्रपती हे ____चे पदसिद्ध सभापती असतात:

The Vice-President of India is ex-officio Chairman of:

पर्याय (Options):
A

नियोजन आयोग

B

राष्ट्रीय विकास परिषद

C

राज्यसभा

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

सार्वजनिक लेखा समिती

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर राज्यसभा आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारताचे उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात. • उपराष्ट्रपती हे भारतातील दुसरे सर्वोच्च घटनात्मक कार्यालय आहे. • तो/ती पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी सेवा देतो परंतु पदावर राहू शकतो. उत्तराधिकारी पद ग्रहण करेपर्यंत मुदत संपली तरी. • उपराष्ट्रपतींना राज्यांच्या परिषदेच्या (राज्यसभा) ठरावाद्वारे पदावरून काढून टाकले जाऊ शकते, जे त्यावेळी त्यांच्या बहुमताने मंजूर केले जाते आणि लोकसभेने (लोकसभा) मान्य केले होते. • अशा हेतूबद्दल किमान 14 दिवसांची नोटीस दिल्यानंतरच या उद्देशासाठी ठराव मांडला जाऊ शकतो. • सभागृह आपल्या सदस्यांमधून उपसभापती देखील निवडते. याशिवाय राज्यसभेत ‘उपसभापती’चेही पॅनल आहे. पूरक माहिती: • नियोजन आयोग • नियोजन आयोगाची स्थापना मार्च 1950 मध्ये भारत सरकारच्या कार्यकारी ठरावाद्वारे केसी निओगी यांच्या अध्यक्षतेखाली 1946 मध्ये स्थापन करण्यात आलेल्या सल्लागार नियोजन मंडळाच्या शिफारशीनुसार करण्यात आली. त्यामुळे नियोजन आयोग ही घटनात्मक किंवा वैधानिक संस्था नव्हती. ती एक सल्लागार संस्था होती. • राष्ट्रीय विकास परिषद • राष्ट्रीय विकास परिषद (NDC) ही भारतातील पंचवार्षिक योजनांना मान्यता देणारी सर्वोच्च संस्था आहे. • त्याची स्थापना 6 ऑगस्ट 1952 रोजी झाली. • पंतप्रधान राष्ट्रीय विकास परिषदेचे अध्यक्ष म्हणून काम पाहत आहेत. • राष्ट्रीय विकास परिषदेचे (NDC) मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे. • लोकलेखा समिती • लोकलेखा समितीमध्ये 22 सदस्य असतात (15 लोकसभेचे आणि 7 राज्यसभेचे). • लोकलेखा समितीच्या अध्यक्षाची नियुक्ती लोकसभा अध्यक्ष करतात. • लोकलेखा समितीचे अध्यक्ष नेहमीच लोकसभेचे आणि विरोधी पक्षाचे असतात. • अधीर रंजन चौधरी हे लोकलेखा समितीचे विद्यमान अध्यक्ष आहेत.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('सार्वजनिक लेखा समिती') आणि पर्याय 3 ('राज्यसभा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → राज्यसभा'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'राज्यसभा' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('नियोजन आयोग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्यसभा' हे ठरते. • पर्याय 2 ('राष्ट्रीय विकास परिषद'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्यसभा' हे ठरते. • पर्याय 4 ('सार्वजनिक लेखा समिती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्यसभा' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('राज्यसभा') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+