मंत्रिपरिषद हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• पंतप्रधान आणि इतर मंत्री यांना एकत्रितपणे मंत्रिपरिषद म्हणतात.
• मंत्र्यांचे साधारणपणे तीन वर्ग आहेत जसे कॅबिनेट मंत्री, राज्यमंत्री आणि उपमंत्री.
• वरील सर्वांची नियुक्ती राष्ट्रपतींद्वारे केली जाते.
• पंतप्रधानांसहित मंत्रिमंडळातील सदस्यांची संख्या संसदेच्या सदस्य संख्येच्या 15% पेक्षा जास्त असणार नाही.
• प्रत्येक मंत्री त्याच्या विभागातील अधिकाऱ्यांच्या कृतीसाठी जबाबदार असतो.
• त्याला संसदेत आपल्या विभागाच्या कारभारासंबंधित प्रश्नांची उत्तरे द्यावी लागतात.
पूरक माहिती:
• राष्ट्रपती:
• भारताचे राष्ट्रपती हे राज्याचे प्रमुख असतात (अनुच्छेद 52) आणि त्यांना भारताचे प्रथम नागरिक देखील म्हटले जाते.
• राष्ट्रपती हे भारतीय संरक्षण दलाचे सरसेनापती असतात.
• अनुच्छेद 72 अंतर्गत राष्ट्रपतींना क्षमदानाचा अधिकार आहे.
• एकदा निवडून आल्यानंतर राष्ट्रपती 5 वर्षांसाठी पदावर असतात.
• राष्ट्रपती हा संघाच्या कार्यकारी मंडळाचा एक भाग आहे ज्याचा समावेश अनुच्छेद 52 - 78 मध्ये होतो.
• मुख्यमंत्री:
• भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 167 मध्ये मुख्यमंत्र्यांची कर्तव्ये स्पष्ट केली आहेत.
• मुख्यमंत्री "सामान्यांमध्ये प्रथम" असल्याचे समजते.
• मुख्यमंत्री भारताचा नागरिक असला पाहिजे.
• मुख्यमंत्री हा राज्याच्या विधानसभेचा सदस्य असला पाहिजे.
• मुख्यमंत्र्याचे किमान वय 25 वर्षे असावे.
The correct answer is Council of Ministers
Explanation & Key Takeaways:
• Prime Minister and other Ministers are collectively known as Council of Ministers.
• There are three categories of the Ministers viz Cabinet Ministers, Minister of State, and Deputy Ministers.
• All of them are appointed by the President of India.
• The total number of ministers cannot exceed 15% of the total strength of the Lok Sabha.
• Every Minister is responsible for the acts of the officers of his department.
• He has to answer questions regarding the affair of his department in Parliament.
Related Concepts:
• The President
• The Indian President is the head of the state (article 52) and he is also called the first citizen of India.
• The President is the supreme commander of the defense forces of India.
• He has pardoning power under article 72.
• Once President is elected he holds office for five years.
• President is a part of Union Executive provisions of which are dealt with Article 52-78 including articles related to President.
• Chief Minister
• Article 167 of the Indian Constitution defines the duties of the Chief Minister.
• A chief minister is understood to be "first among equals".
• Chief Minister must be a citizen of India.
• Chief Minister should be a member of the state legislature.
• Chief Minister must be 25 years of age or more.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('मुख्यमंत्री') आणि पर्याय 1 ('मंत्रिपरिषद') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('Chief Minister') with Option 1 ('Council of Ministers'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: 'कलम 52 → मंत्रिपरिषद'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 52 चा संबंध थेट 'मंत्रिपरिषद' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.
Mnemonic: 'Article 52 → Council of Ministers'. Associate Article 52 directly with 'Council of Ministers'. Remember this core constitutional pairing.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('मुख्यमंत्री'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मंत्रिपरिषद' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('संसद सदस्य'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मंत्रिपरिषद' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('उपराष्ट्रपती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मंत्रिपरिषद' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('मंत्रिपरिषद') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('Chief Minister'): Incorrect. As per official verified records, 'Council of Ministers' is the valid fact.
• Option 3 ('Members of the Parliament'): Incorrect. As per official verified records, 'Council of Ministers' is the valid fact.
• Option 4 ('Vice President'): Incorrect. As per official verified records, 'Council of Ministers' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('Council of Ministers').